Wschodnia granica Unii Europejskiej ma stać się jednym z priorytetów europejskiej polityki inwestycyjnej. Podczas Forum Wschodnich Regionów Przygranicznych UE w Rzeszowie przedstawiono listę 46 przedsięwzięć z ośmiu państw, które mają wzmocnić bezpieczeństwo i rozwój regionów przygranicznych.
Marszałek województwa podkarpackiego Władysław Ortyl postawił sprawę jasno: nowe zadania wymagają osobnych pieniędzy, a jednym z oczekiwań jest nawet stuprocentowe finansowanie inwestycji.
Podkarpacie zgłosiło propozycje inwestycji
Podczas czwartkowego Forum Wschodnich Regionów Przygranicznych UE marszałek województwa podkarpackiego Władysław Ortyl przedstawił mapę potrzeb i przedsięwzięć, które mają wzmocnić wschodnią flankę Unii Europejskiej. Baza obejmuje już 46 projektów zgłoszonych przez osiem państw członkowskich. Wśród nich znajduje się 14 projektów z Polski.
Największą grupę stanowi 17 inicjatyw zgłoszonych przez Polskę, Finlandię, Rumunię i Słowację. Dotyczą one infrastruktury transportowej, w tym dróg, kolei, lotnisk, przejść granicznych i zaplecza logistycznego. Chodzi o inwestycje, które mają służyć nie tylko codziennej komunikacji mieszkańców, ale również sprawnemu przemieszczaniu wojsk, sprzętu i towarów.
Podkarpacie zgłosiło kilka kluczowych projektów pilotażowych. Jednym z nich jest Polskie Centrum Certyfikacji i Rozwoju Systemów Bezzałogowych, związane z koncepcją Doliny Dronowej. Wśród pozostałych propozycji znalazły się rozwój połączeń komunikacyjnych w Czwórmieście, rozbudowa szlaku Via Carpatia oraz współpraca medyczna z Ukrainą.
Marszałek wskazuje na potrzeby komunikacyjne
Szczególną uwagę marszałek zwrócił na obszar Czwórmiasta, obejmującego Stalową Wolę, Tarnobrzeg, Nisko i Sandomierz w woj. świętokrzyskim. Ten obszar zamieszkuje ponad 500 tys. osób, a zdaniem władz województwa podkarpackiego jego potencjał gospodarczy nie jest jeszcze w pełni wykorzystywany.
– Uważamy, że ten obszar jest pod względem komunikacyjnym dzisiaj jeszcze zaniedbany i potencjał jego rozwoju może być rozwinięty właśnie przez układ komunikacyjny – czy to drogowy, czy to kolejowy. Dotyczy to oczywiście rozwoju też dużej części gospodarczej, bo mamy tam i przemysł obronny, zbrojeniowy – mówił Ortyl.
Rozwój infrastruktury drogowej i kolejowej ma więc znaczenie nie tylko dla mieszkańców, ale również dla lokalnych przedsiębiorstw i przemysłu obronnego. Wśród priorytetów znalazła się także rozbudowa Via Carpatia, która ma istotne znaczenie dla transportu wschodniej części Europy. Podkarpackie propozycje obejmują również współpracę medyczną z Ukrainą, co pokazuje, że planowane działania wykraczają poza tradycyjnie rozumiane inwestycje drogowe.
Stuprocentowe finansowanie z UE?
Jednym z najważniejszych tematów poruszonych podczas forum były pieniądze na realizację zgłoszonych przedsięwzięć. Ortyl przypomniał, że po przeglądzie śródokresowym polityki spójności województwo podkarpackie przeprogramowało 12,81 proc. swojego programu regionalnego na cele strategiczne i inwestycje podwójnego zastosowania, określane jako dual-use.
Marszałek zaznaczył jednak, że nie były to dodatkowe, niewykorzystane środki. Pieniądze zostały przesunięte z innych celów, co oznacza, że nowe zadania nie otrzymały osobnego finansowania. Dlatego województwo oczekuje stworzenia dedykowanych mechanizmów wsparcia na poziomie europejskim.
– Musimy działać na to, żeby były wydzielone środki, bezpośredni dostęp do instrumentów finansowych, które są dopasowane do strategicznych funkcji regionów. Chcemy, aby warunki realizacji, dla przykładu stuprocentowe finansowanie, było czymś, co będzie cechowało te działania – wskazał marszałek.
To istotny postulat, ponieważ oznaczałby możliwość realizacji strategicznych inwestycji bez konieczności zapewniania standardowego wkładu własnego przez regiony. Władze Podkarpacia chcą, aby europejskie wsparcie uwzględniało szczególną rolę obszarów położonych przy zewnętrznych granicach Wspólnoty Europejskiej.
Ortyl przypomina o granicy z Ukrainą
Marszałek Ortyl podkreślił również, że dyskusja o bezpieczeństwie wschodniej flanki Unii Europejskiej nie może ograniczać się wyłącznie do granicy z Rosją i Białorusią. Wschodnie regiony przygraniczne obejmują także obszary sąsiadujące z Ukrainą, a w szerszym ujęciu również granicę morską na Morzu Czarnym.
Według marszałka inwestycje w tych miejscach nie są wyłącznie lokalną potrzebą poszczególnych państw i regionów, ale koniecznością choćby w związku z trwającą wojną ukraińsko-rosyjską. – Regiony przygraniczne pełnią funkcję dla bezpieczeństwa i odporności całej Unii Europejskiej. To nie są działania i nie są środki tylko i wyłącznie dla nas. To nie jest wyłącznie w naszym interesie – podsumował Ortyl.
Właśnie ten argument ma być jednym z najważniejszych w rozmowach o przyszłym finansowaniu. Regiony położone na wschodniej granicy UE chcą przekonać europejskie instytucje, że ich rozwój infrastrukturalny, gospodarczy i obronny ma znaczenie dla całej Wspólnoty.
Kończy się program dla Polski Wschodniej
Czwartkowe spotkanie w Rzeszowie było okazją do rozmów o problemach wschodnich regionów UE oraz sposobach finansowania inwestycji w kolejnych latach. Dotychczasowe instrumenty wsparcia, w tym dedykowany Polsce program dla Polski Wschodniej, wygasają wraz z obecną perspektywą finansową.
Oznacza to konieczność wypracowania nowego europejskiego mechanizmu inwestycyjnego, który uwzględni specyfikę obszarów położonych przy zewnętrznych granicach Unii. Propozycją odpowiedzi na te wyzwania ma być wdrażanie Paktu na rzecz Regionów Granicznych, ogłoszonego z inicjatywy Raffaele Fitto, wiceprzewodniczącego wykonawczego Komisji Europejskiej.
Podczas forum przedstawiciele regionów rozmawiali o tym, jak przełożyć zgłoszone potrzeby na konkretne instrumenty finansowe. Dla Podkarpacia stawką są między innymi inwestycje w transport, rozwój technologii bezzałogowych, infrastrukturę o podwójnym zastosowaniu i współpracę z Ukrainą. Kluczowe będzie jednak to, czy za zapowiedziami pojawią się odpowiednie środki z budżetu Unii Europejskiej.
(PAP)
Czytaj więcej:
Świąteczne Miasteczko w Rzeszowie. Znamy datę otwarcia, atrakcje i program [WIDEO]
