Kwestia letnich upałów staje się tematem zarówno dyskusji społecznych, jak i specjalistycznych raportów meteorologicznych. Gdzie jest najcieplej? Sprawdziliśmy, czy Rzeszów może powtórzyć wynik z 2022 roku, kiedy nasz region był najcieplejszy w skali kraju.
Z oficjalnych danych IMGW wynika, że najwyższe temperatury w Polsce w okresie letnim notowane są w ostatnich latach zazwyczaj w zachodniej części kraju. Do miast, które najczęściej plasują się w czołówce najcieple
jszych ośrodków, zalicza się m.in. Zielona Góra czy Gorzów Wielkopolski. Przed czteroma laty, to właśnie Rzeszów zanotował średnią, najwyższą temperaturę w kraju.
Nadchodzą upały. Co mówią dane?
Zachodnia Polska to region, który ze względu na swoje położenie w tzw. pasie nizin zachodnich, częściej doświadcza mas powietrza o charakterze zwrotnikowym, co przekłada się na wyższą częstotliwość występowania dni upalnych.
Rzeszów, leżący na południowo-wschodnim krańcu Polski, charakteryzuje się odmienną specyfiką klimatyczną, choć Podkarpacie bywa regionem, w którym notowane są wysokie średnie temperatury, jak wspomniany 2022 rok, to miasto w ostatnich 3-4 latach wykazuje stabilne warunki.
Zgodnie z danymi serwisu IMGW-PIB, średnie dobowe temperatury maksymalne w miesiącach letnich w Rzeszowie kształtują się na poziomie ok. 22,7°C w czerwcu, ok. 24,9°C w lipcu i ok. 24,3°C w sierpniu. Rzeszów, mimo bliskości terenów górskich, podlega ogólnokrajowemu trendowi wzrostowemu – od 1951 roku średnia temperatura lata w Polsce wzrosła już o około 2,3°C.
Jak na tle kraju wypada Rzeszów?
Aby stworzyć rzetelny ranking miast wojewódzkich pod względem letnich temperatur, należy oprzeć się na danych klimatycznych IMGW-PIB (norma wieloletnia 1991–2020), która jest oficjalnym standardem w polskiej meteorologii. W rankingu miast wojewódzkich uwzględniliśmy średnią temperaturę w sezonie letnim: czerwiec–sierpień.
Z naszego rankingu, który wziął pod uwagę średnią dobową w dzień i noc, wynika, że liderem jest Wrocław, ze średnią ok. 18,8°C, a na kolejnych miejscach podium znalazł się Poznań oraz Zielona Góra. Rzeszów goni czołówkę, ale warto zaznaczyć, że różnica jest niewielka – mamy 7 miejsce, zaraz za Łodzią, ze średnią ok. 17,9°C.
Mimo położenia na południowym wschodzie, gdzie często spodziewamy się chłodniejszych mas powietrza, miasto wykazuje wysoką średnią temperaturę letnią. Warto jednak pamiętać, że w przypadku ekstremalnych fal upałów, z temperaturą powyżej 30°C, statystyki potrafią się gwałtownie zmieniać, a Podkarpacie bywa jednym z najgorętszych regionów w kraju ze względu na napływ zwrotnikowych mas powietrza.
Mechanizm Miejskiej Wyspy Ciepła
Badania wskazują, że w silnie zurbanizowanych obszarach Rzeszowa, szczególnie w ścisłym centrum, temperatura jest wyższa niż na terenach podmiejskich czy w otulinie zielonej. Wpływ na to ma wszechobecna “betonoza”, która jest zmorą dzisiejszych czasów.
Materiały budowlane, takie jak beton, asfalt i cegła, mają dużą bezwładność cieplną. W ciągu dnia absorbują promieniowanie słoneczne, a w nocy oddają zmagazynowane ciepło, co utrudnia wychłodzenie miasta. Do tego dochodzi coraz gęstsza zabudowa śródmiejska, która tworzy bariery, hamujące naturalne ruchy powietrza. Utrudnia to wymianę gorącego miejskiego powietrza na chłodniejsze z zewnątrz.
Intensywne zabudowywanie wolnych przestrzeni i “betonowanie” podwórek redukuje parowanie wody (ewapotranspirację), które w naturalny sposób obniża temperaturę otoczenia.
Władze Rzeszowa, świadome wpływu zabudowy na komfort cieplny mieszkańców, podejmują działania adaptacyjne, polegające m.in. na tworzeniu ogrodów deszczowych. W mieście od kilku lat inwestuje się parki kieszonkowe i nasadzenia roślinności, która również aktywnie chłodzi powietrze poprzez transpirację. Czy te działania przyniosą długofalowy efekt? Na to musimy poczekać.
Czytaj więcej:
