Wiersz rzeszowskiej poetki i tłumaczki Krystyny Lenkowskiej „When I Was a Fish” („Kiedy byłam rybą”) trafił na plakaty w wagonach i na stacjach londyńskiego metra. W jubileuszowej, letniej edycji prestiżowego projektu „Poems on the Underground” utwór Polki prezentowany jest obok dzieł samego Williama Szekspira.
Od 1 czerwca 2026 roku miliony pasażerów korzystających z sieci Transport for London (TfL) mogą obcować z polską literaturą podczas codziennych podróży.
Poezja z Podkarpacia podbija podziemia Londynu
Wszystko za sprawą letniej odsłony legendarnego już programu Poems on the Underground, który od 1986 roku zamienia wagony metra w podziemne galerie poezji. Tegoroczna edycja ma charakter szczególny, ponieważ zbiega się z obchodami 40-lecia tego niezwykle popularnego projektu sztuki publicznej.
Wiersze do jubileuszowej serii zostały wyselekcjonowane przez uznany zespół brytyjskich kuratorów: Judith Chernaik, Imtiaz Dharker oraz George’a Szirtesa. Plakaty, które przez cztery tygodnie będą towarzyszyć londyńczykom i turystom, zaprojektował artysta Tom Davidson, a całe przedsięwzięcie wspierają m.in. Arts Council England oraz British Council.
Kiedy byłam rybą
Kiedy byłam rybą
lub ptakiem
nie potrzebowałam dobrego imienia
i pewności jutra
ani solidnego łóżka
z miękką poduszką
dla ciała
nie szukałam przyczyn i odpowiedzi
nie rzeźbiłam łokciami dołków
w stole i materacu
tylko milczałam lub śpiewałam
kiedy byłam rybą
lub ptakiem.
Rzeszowianka obok mistrza ze Stratfordu
Niewątpliwym powodem do dumy jest wyjątkowe sąsiedztwo, w jakim znalazła się rzeszowska poetka. Organizatorzy zdecydowali, że jej utwór zostanie zaprezentowany bezpośrednio obok pieśni Błazna z „Kupca weneckiego” Williama Szekspira („Tell me where is fancy bred / Or in the heart or in the head?”).
To elitarne grono współtworzą także inni uznani współcześni twórcy z Wielkiej Brytanii i Irlandii: Maura Dooley, Glyn Maxwell i Rita Ann Higgins. Warto dodać, że w tej samej edycji pojawił się jeszcze jeden polski akcent. Chodzi o wiersz „List” Tadeusza Dąbrowskiego w tłumaczeniu Antonii Lloyd-Jones. Wszystkie wybrane przez kuratorów teksty łączą motywy pamięci, miłości, relacji międzyludzkich oraz głębokiej refleksji nad ludzkim losem.
“Kiedy byłam rybą” / „When I Was a Fish” to krótka, filozoficzna metafora powrotu do natury, prostoty istnienia oraz utraconej, pierwotnej wolności. Podmiot liryczny wraca pamięcią do stanu, w którym jako ryba lub ptak nie potrzebował społecznego uznania, szukania egzystencjalnych odpowiedzi ani bezpiecznego jutra.
Droga „Ryby” na brytyjskie afisze
Szczegóły selekcji poszczególnych wierszy nie są podawane do publicznej wiadomości. Eksperci wskazują na rosnącą obecność Lenkowskiej w międzynarodowym, anglojęzycznym obiegu literackim.
Kluczową rolę w tym sukcesie odegrał również doskonały przekład. Angielską wersję wiersza autorka przygotowała wspólnie ze znaną amerykańską poetką i tłumaczką Cecylią Woloch. To właśnie ta wersja językowa urzekła londyńskich kuratorów.
Cecylia Woloch to amerykańska poetka, pisarka i nauczycielka, stypendystka National Endowment for the Arts oraz autorka sześciu zbiorów wierszy, powieści i licznych esejów. W swojej własnej twórczości odnosi się do romskich korzeni sięgających polskich Karpat.
Ambasadorka polskiej kultury
Urodzona w 1957 r. Krystyna Lenkowska to postać niezwykle zasłużona dla rodzimej kultury. Jest absolwentką filologii angielskiej na Uniwersytecie Warszawskim, poetką oraz tłumaczką literatury anglosaskiej, która na co dzień mieszka i tworzy w Rzeszowie. Jej dorobek od lat ma charakter międzynarodowy.
Jej wiersze tłumaczono i drukowano m.in. w USA (w prestiżowych pismach Boulevard czy Chelsea), w Ukrainie, Indiach, Meksyku, Czechach, na Litwie i w Macedonii. To zdobywczyni m.in. I nagrody w międzynarodowym konkursie w Sarajewie (2012) za wiersz „Oko Johna Keatsa w Rzymie”, nagrody „Menada” w Macedonii (2013) czy 3. miejsca na Światowym Kongresie Poetów w Indiach (2019).
Jest członkinią Stowarzyszenia Pisarzy Polskich (SPP) oraz Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury (STL). Pisze także teksty piosenek, które wykonywali m.in. artyści krakowskiej Piwnicy pod Baranami czy zespół Ratatam.
Obecność wiersza Krystyny Lenkowskiej londyńskim metrze to nietypowe, ale jednak bardzo spektakularne wyróżnienie o charakterze masowym. Przez najbliższe tygodnie nazwisko poetki z Rzeszowa i jej wiersz będa poznawały miliony osób jeżdżących metrem w jednej z największych metropolii świata. (mob)
Czytaj więcej:
II Zlot Zabytkowych Autobusów w Rzeszowie przyciągnął tłumy [ZDJĘCIA, WIDEO]
