Zaledwie 396 osób brakuje stolicy Podkarpacia, aby w oficjalnych statystykach Głównego Urzędu Statystycznego przebić barierę 200 tysięcy mieszkańców. Ten demograficzny przełom nadchodził długo. Żeby uczynić Rzeszów metropolią urzędnicy zagarniali do miasta nowe obszary, a nawet naginali statystyczną rzeczywistość za pomocą danych z miejskich wodociągów.
Sprawdzamy, dlaczego władzom Rzeszowa tak bardzo zależy na tej liczbie i jakie konkretne profity administracyjne wiążą się z przekroczeniem granicy 200 tys. mieszkańców.
O włos od historycznego progu
Najnowsze dane Urzędu Statystycznego w Rzeszowie pokazują, że stolica Podkarpacia jest bliżej magicznej granicy niż kiedykolwiek wcześniej. Na koniec czerwca 2026 roku miasto liczyło dokładnie 199 604 mieszkańców. W porównaniu z końcem czerwca 2025 roku, kiedy w tabelach figurowały 198 540 osoby, oznacza to wzrost o 1064 mieszkańców (ok. 0,54 proc.).
Okazuje się, że nie trzeba naginać danych statystycznych, ponieważ – w przeciwieństwie do większości dużych polskich ośrodków – Rzeszów wciąż rośnie w sposób… naturalny. W 2025 roku był jedynym miastem wojewódzkim w kraju z dodatnim przyrostem naturalnym (1,4 na tysiąc mieszkańców), notując jednocześnie dodatnie saldo migracji stałej na poziomie plus 629 osób.
Warto przy tym zauważyć, że sam GUS potrafi podawać zupełnie różne liczby w zależności od przyjętej metodologii. W eksperymentalnym badaniu opartym na tzw. „śladach życia” (analizującym m.in. rejestry administracyjne i aktywność obywateli) na koniec 2025 roku w Rzeszowie doliczono się aż 211 852 osób. Jednak w świetle prawa i standardowych procedur liczą się twarde rejestry oraz oficjalne statystyki ludnościowe. A w nich Rzeszów progu 200 tysięcy jeszcze nie przekroczył.
Od granic Tadeusza Ferenca do wodomierzy Konrada Fijołka
Pogoń za dwustutysięcznym mieszkańcem trwa w rzeszowskim ratuszu od ponad dwóch dekad i od początku miała wymiar głęboko polityczny. Dla wieloletniego prezydenta Tadeusza Ferenca przekroczenie tej bariery było symbolem metropolitalnych ambicji i przepustką do „elitarnego grona” największych polskich miast. Gdy obejmował urząd w 2002 roku, w Rzeszowie mieszkało niespełna 159 tys. osób na powierzchni 54 km kw. Od 2006 roku miasto zaczęło systematycznie wchłaniać okoliczne sołectwa – m.in. Słocinę, Załęże, Przybyszówkę, Budziwój, Białą, Zwięczycę, Miłocin czy Pogwizdów Nowy.
W lutym 2021 roku, gdy oficjalnie zameldowanych było ponad 196 tys. osób, Ferenc przekonywał, że 200 tysięcy pęknie jeszcze w tym samym roku, bo w rzeczywistości w mieście mieszka już nawet 220 tys. ludzi. Ratusz wysyłał wówczas urzędników do nowych bloków i organizował loterie meldunkowe „Mieszkam w Rzeszowie” z pulą nagród sięgającą 200 tys. zł.
Naginanie rzeczywistości statystycznej
O ile jednak za czasów Ferenca brak oficjalnych statystyk kończył się na apelach i loteriach, o tyle ekipa jego następcy, Konrada Fijołka, postanowiła w 2024 roku nagiąć statystyczną rzeczywistość, aby osiągnąć konkretny cel kadrowy.
W lipcu 2024 roku, gdy oficjalne rejestry wskazywały na około 197 tys. mieszkańców, prezydent Fijołek powołał na stanowisko czwartego zastępcy prezydenta Krystynę Stachowską (wcześniejszą pełnomocnik finansową jego sztabu, która w wyborach samorządowych w 2024 roku nie zdołała zdobyć mandatu radnej). Problem w tym, że art. 26a ustawy o samorządzie gminnym pozwala na powołanie czterech zastępców wyłącznie w gminach powyżej 200 000 mieszkańców.
Ratusz ominął niewygodne statystyki GUS, sięgając po nietypowy dowód: wyliczenia Miejskiego Przedsiębiorstwa Wodociągów i Kanalizacji. Na podstawie zużycia wody urzędnicy ogłosili, że w Rzeszowie już w 2022 roku mieszkało 207 949 osób, w 2023 roku – 210 654, a na początku 2024 roku – aż 212 805. Na tej podstawie Kancelaria Prezydenta uznała, że ustawowy warunek został spełniony.
Co daje przekroczenie 200 tysięcy?
Zbliżające się przekroczenie 200 tysięcy mieszkańców w standardowych danych GUS sprawi, że ratusz nie będzie już musiał podpierać się odczytami z wodomierzy. Stawka gry o tę liczbę sprowadza się m.in. do takich kwestii jak poniżej.
-
Pewny etat dla czwartego wiceprezydenta: Ustawa o samorządzie gminnym jasno rozgranicza progi – przy 200 tys. mieszkańców prezydent może mieć maksymalnie trzech zastępców, a dopiero po przekroczeniu tej liczby zyskuje prawo do czwartego. Przebicie bariery w oficjalnych danych GUS da decyzji Konrada Fijołka z 2024 roku twardą, niepodważalną podkładkę statystyczną.
-
Więcej miejsc w Radzie Miasta?: Przekroczenie progu 200 tysięcy mieszkańców nie wiąże się ze zmianami wyborczymi. Kodeks wyborczy przy ustalaniu liczby radnych nie patrzy na szacunki MPWiK ani nawet na ogólne prognozy GUS, lecz odwołuje się bezpośrednio do danych z Centralnego Rejestru Wyborców. Wyborców jednak… ubywa.
Stan na Liczba mieszkańców według danych wyborczych 31 grudnia 2025 r. 186 487 31 marca 2026 r. 186 368 30 czerwca 2026 r. 186 239 -
Wpływy z podatku PIT, ale bez ustawowej premii: Wbrew obiegowym opiniom, ustawa o dochodach jednostek samorządu terytorialnego nie przewiduje żadnego automatycznego bonusu finansowego za samo przekroczenie 200 tysięcy mieszkańców. Dla miejskiej kasy kluczowe jest to, gdzie podatnicy faktycznie mieszkają i rozliczają podatki. Jeśli ktoś pracuje w Rzeszowie, ale mieszka i płaci podatki w sąsiedniej gminie, jego PIT zasila budżet tamtego samorządu. Przyciąganie i formalne rejestrowanie mieszkańców ma więc dla ratusza wymiar czysto fiskalny.
-
Kapitał wizerunkowy i metropolitalny: Przekroczenie 200 tysięcy to także argument w walce o pozycję miasta w regionie i kraju – pozwalający władzom lokalnym budować narrację o Rzeszowie jako pełnoprawnej metropolii, a nie jedynie dużym ośrodku regionalnym. (mob)
Czytaj więcej:
