Naukowcy z Politechniki Rzeszowskiej uczestniczą w projekcie, który może zmienić sposób monitorowania polskiej przestrzeni powietrznej. System BASIA to jedna z technologii rozwijanych z myślą o bezpieczeństwie kraju, zaprezentowana podczas jubileuszu 75-lecia Polskiej Akademii Nauk.
Polscy naukowcy rozwijają rozwiązanie, które może odegrać ważną rolę w ochronie granic i zwiększeniu bezpieczeństwa państwa.
Rzeszów w strategicznym projekcie
Podczas obchodów 75-lecia działalności Polskiej Akademii Nauk w Muzeum Historii Polski w Warszawie zaprezentowano projekt BASIA, czyli Bierny Aerostatyczny System Informacyjno-Analityczny. To przedsięwzięcie realizowane wspólnie przez Polską Akademię Nauk, Politechnikę Rzeszowską, Centrum Badawcze PAN KEZO, Instytut Podstawowych Problemów Techniki PAN, Centrum Badań Kosmicznych PAN, a także firmy XY Sensing i Adaptronica.
W projekcie uczestniczą naukowcy z Katedry Awioniki i Sterowania Wydziału Budowy Maszyn i Lotnictwa PRz: prof. dr hab. inż. Tomasz Rogalski, dr hab. inż. Damian Kordos, prof. PRz oraz mgr inż. Łukasz Wałek. Udział rzeszowskiej uczelni potwierdza jej rosnącą pozycję w realizacji projektów badawczo-rozwojowych związanych z nowoczesnymi technologiami oraz obronnością.
Czym jest BASIA?
Głównym założeniem projektu jest stworzenie nowoczesnego systemu wykrywania niewielkich statków powietrznych, które mogą naruszać polską przestrzeń powietrzną. Szczególną uwagę poświęcono zagrożeniom związanym z nisko lecącymi dronami, których wykrywanie przy użyciu tradycyjnych metod bywa wyjątkowo trudne.
System opiera się na sieci aerostatów, czyli specjalnych sterowców, które unoszą aparaturę obserwacyjną na wysokość od 100 do 300 metrów. W przyszłości zakres działania może zostać zwiększony nawet do 600 metrów, co znacząco poszerzy możliwości prowadzenia obserwacji oraz monitorowania rozległych obszarów.
Ochrona przez całą dobę
Aerostaty zostaną wyposażone w nowoczesne systemy radarowe oraz kamery pracujące zarówno w świetle widzialnym, jak i w podczerwieni. Dzięki temu będą mogły prowadzić skuteczną obserwację niezależnie od pory dnia czy warunków atmosferycznych.
Urządzenia mają nie tylko wykrywać zagrożenia, ale również gromadzić dane z wielu źródeł jednocześnie i przekazywać je w czasie rzeczywistym. Zintegrowany system analityczny pozwoli szybko oceniać sytuację i wspierać służby odpowiedzialne za bezpieczeństwo państwa.
Monitorowanie granicy
Autorzy projektu podkreślają, że BASIA może znaleźć praktyczne zastosowanie podczas monitorowania wschodniej granicy Polski. Mobilne aerostaty mogą skutecznie uzupełnić istniejące systemy obserwacji, zwiększając skuteczność wykrywania obiektów poruszających się na niewielkich wysokościach.
To szczególnie istotne w sytuacji rosnącego wykorzystania bezzałogowych statków powietrznych, które coraz częściej pojawiają się zarówno w działaniach wojskowych, jak i hybrydowych. Możliwość ciągłej obserwacji terenu z wysokości kilkuset metrów daje przewagę nad klasycznymi rozwiązaniami opartymi wyłącznie na infrastrukturze naziemnej.
Biorąc pod uwagę sytuację geopolityczną oraz trwającą za naszą wschodnią granicą wojną ukraińsko-rosyjską, taki system bezpieczeństwa mógłby być bezcenny. Tym bardziej, że w ostatnich latach dochodziło już do naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej przez różnego rodzaju statki powietrzne, co odnotowywano czasami dopiero po fakcie.
System bez kosztownej infrastruktury
Konstrukcja aerostatu systemu BASIA ma około 12 metrów długości i może przenosić ładunek o masie do 10 kilogramów. Co istotne, zachowuje stabilność nawet przy wietrze osiągającym prędkość 100 km/h, a dodatkowo została zaprojektowana z możliwością pozyskiwania energii z otoczenia.
Cały system obsługiwany jest z mobilnego kontenera, dzięki czemu jego rozmieszczenie może odbywać się szybko i bez konieczności budowy kosztownej infrastruktury. Rozwiązanie współpracuje z kamerami optoelektronicznymi, radarami oraz innymi urządzeniami detekcyjnymi, co pozwala elastycznie dostosowywać konfigurację do aktualnych potrzeb i charakteru prowadzonych działań.
Technologia przyszłości w Rzeszowie
Zaangażowanie Politechniki Rzeszowskiej w projekt BASIA pokazuje, że uczelnia odgrywa coraz większą rolę w pracach nad technologiami o znaczeniu strategicznym dla państwa. Współpraca z jednostkami Polskiej Akademii Nauk i partnerami przemysłowymi pozwala tworzyć rozwiązania, które mogą znaleźć zastosowanie nie tylko w badaniach naukowych, ale również w praktycznych działaniach związanych z bezpieczeństwem kraju.
Projekt jest kolejnym przykładem wykorzystania kompetencji rzeszowskich specjalistów z zakresu awioniki, lotnictwa oraz nowoczesnych systemów obserwacyjnych. Jeśli rozwój technologii przebiegnie zgodnie z planem, BASIA może w przyszłości stać się jednym z elementów wspierających ochronę polskiej przestrzeni powietrznej i monitorowanie granic. (bl)
Czytaj więcej:
Rzeszów szuka broni przeciw dronom. Studenci stworzyli system, który może chronić miasta
