
Był właścicielem jednego z pierwszych w Galicji „pojazdów balonowych”. Andrzej Gretz, żyjący na przełomie XVIII i XIX wieku w Jarosławiu, to nieznany wcześniej pionier lotnictwa z Podkarpacia.
Podbój przestworzy na Podkarpaciu
Odkrycie w Jarosławiu potwierdza ogromne zainteresowanie podbojem przestworzy, które obejmowało naukowców i arystokratów oraz zwykłych mieszczan.
– Balon Andrzeja Gretza z Jarosławia byłby jednym z pierwszych balonów w Galicji – mówi Zofia Kostka-Bieńkowska z Muzeum w Jarosławiu Kamienica Orsettich, która odkryła nieznanego pioniera lotnictwa z Podkarpacia.
Prapoczątki lotnictwa
Badaczka odkryła prapoczątki lotnictwa w tej cześci świata studiując zapisy w testamencie Andrzeja Gretza. Odpis dokumentu znajduje się w Aktach Miasta Jarosławia przechowywanych w zbiorach jarosławskiego muzeum.
– Na początku dokumentu znajdujemy informację, że w testamencie brakuje 900 złotych reńskich uzyskanych przez zmarłego za życia w wyniku sprzedaży należącego do niego „pojazdu balonowego” – zauważa Kostka-Bieńkowska.

Najstarsze machiny latające
W zachowanym odpisie ostatniej woli zmarłego znajdujemy dokładny spis jego majątku. Andrzej Gretz pozostawił rodzinie m. in. dwa domy – jeden murowany, drugi drewniany, oba zlokalizowane na Krakowskim Przedmieściu w Jarosławiu (obecny teren ulicy Grunwaldzkiej i Jana Pawła II). Ważne miejsce wśród dobytku zmarłego zajmują również narzędzia kowalskie, które zostały przekazane jego bratu Tomaszowi.
Balony to najstarsze działające machiny latające, których ogromna popularność rozpoczęła się 5 czerwca 1783 r. pierwszym udanym lotem braci Montgolfier we Francji.

Pierwsze polskie balony
– Na ziemiach polskich próby budowy balonu rozpoczęto już zimą tego samego roku, zaś w 1784 r. udane loty przeprowadzono m. in. w Krakowie, Warszawie i Lwowie – opowiada dr Elżbieta Sieradzka-Burghardt z jarosławskiego Muzeum. – Pierwsze polskie balony były nie były konstrukcjami pasażerskimi. Najwcześniejszy udany lot załogowy miał miejsce 10 maja 1789 r. w Warszawie w obecności króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Wyniki udanych eksperymentów publikowano w gazetach i książkach naukowych, dzięki czemu wielu pasjonatów podejmowało własne próby skonstruowania pojazdów latających – podsumowuje Elżbieta Sieradzka-Burghardt.
(red)
Czytaj więcej:
Kamienna mozaika na dworcu odebrana przez konserwatora. Koniec remontu już blisko?
![Uderzył w BMW i spokojnie pojechał dalej. Policja szuka kierowcy dostawczaka [ZDJĘCIA] poszukiwani](https://rzeszow-news.pl/wp-content/uploads/2026/11/poszukiwani-KMP-Rzeszow-4-218x150.jpg)


![Seryjny wandal z Rzeszowa opuścił komisariat bez środków zapobiegawczych. Poszkodowani biorą sprawy w swoje ręce [WIDEO, ZDJĘCIA]](https://rzeszow-news.pl/wp-content/uploads/2026/11/wandal-rzuca-kosz-218x150.png)




![Sezon pożarów domów na Podkarpaciu rozkręca się [LISTA PRZYCZYN]](https://rzeszow-news.pl/wp-content/uploads/2026/11/Trzebownisko-pozar-kotlowni-w-budynku-mieszkalnym-04-218x150.jpeg)







![Największy most na Podkarpaciu i trzeci w Polsce ma już asfalt. Gigant gotowy na próby obciążeniowe [WIDEO]](https://rzeszow-news.pl/wp-content/uploads/2025/10/most-stalowa-wola3-218x150.jpg)

![Samochody, maszyny i sprzęt na licytacjach KAS. Na Podkarpaciu pojawiły się dziesiątki ofert [ZDJĘCIA]](https://rzeszow-news.pl/wp-content/uploads/2026/10/auta-licytacje-kas000-218x150.jpg)
![Zombie zaatakowały samochód, strażacy ruszyli na ratunek. Moto Halloween pod Rzeszowem [ZDJĘCIA]](https://rzeszow-news.pl/wp-content/uploads/2026/10/moto-halloween-pierwsze-miejsc-samochod-00-218x150.jpg)




![756 mieszkań i 55-metrowe wieżowce? Tak może zmienić się Staromieście w Rzeszowie [WIZUALIZACJE]](https://rzeszow-news.pl/wp-content/uploads/2026/10/bloki-staromiescie-rzeszow-wizualizacja-218x150.jpg)












![Drewniany kościół z Podkarpacia Cudem Polski 2026. Zabytek UNESCO zachwycił Polaków [ZDJĘCIA]](https://rzeszow-news.pl/wp-content/uploads/2026/10/haczow-kosciol-fotkrystianklysewicz1-218x150.jpg)






![Uderzył w BMW i spokojnie pojechał dalej. Policja szuka kierowcy dostawczaka [ZDJĘCIA] poszukiwani](https://rzeszow-news.pl/wp-content/uploads/2026/11/poszukiwani-KMP-Rzeszow-4-100x70.jpg)


