Nadzwyczajna sesja Sejmiku Województwa Podkarpackiego miała dotyczyć obrony Trybunału Konstytucyjnego, ale sama jej organizacja wywołała polityczną burzę. Radni Koalicji Obywatelskiej nie pojawili się na obradach, zarzucając przewodniczącemu złamanie regulaminu i lekceważenie demokratycznych procedur.
Mimo nieobecności opozycji uchwałę przyjęto jednogłośnie, a jej treść zawiera bardzo mocne oskarżenia pod adresem rządu i jednoznacznie popiera działania prezydenta Karola Nawrockiego.
Nadzwyczajna sesja sejmiku ws. TK
Spór o Trybunał Konstytucyjny przeniósł się na Podkarpacie, gdzie polityczna większość i opozycja starły się nie tylko o treść stanowiska, ale również o sposób zwołania obrad. Nadzwyczajną sesję Sejmiku Województwa Podkarpackiego zwołano na piątek (6 listopada) na godz. 9:30. Jej jedynym tematem było przyjęcie stanowiska w sprawie obrony ładu konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej oraz sprzeciwu wobec działań wymierzonych w Trybunał Konstytucyjny.
W porządku obrad przewidziano wystąpienia ekspertów, debatę polityczną i głosowanie nad projektem stanowiska. Ostatecznie uchwałę przyjęto jednogłośnie. Nie oznacza to jednak ponadpartyjnego porozumienia w tej sprawie. Radni Koalicji Obywatelskiej nie uczestniczyli bowiem w posiedzeniu, wcześniej kwestionując legalność i sposób jego zwołania.
Projekt przygotowany pod obrady nie pozostawiał wątpliwości, po której stronie sporu o Trybunał opowiadają się jego autorzy na czele z przedstawicielami Prawa i Sprawiedliwości. Znalazła się w nim zdecydowana krytyka działań obecnego rządu, któremu zarzucono doprowadzenie do paraliżu pracy TK i próbę bezprawnego przejęcia jednego z konstytucyjnych organów państwa.
„Mając na uwadze poczucie głębokiej odpowiedzialności za losy Ojczyzny oraz nienaruszalność jej fundamentów ustrojowych, wyrażamy kategoryczny sprzeciw i jednoznaczne potępienie wobec bezprecedensowych, siłowych działań rządu, które doprowadziły do sparaliżowania pracy Trybunału Konstytucyjnego oraz próby bezprawnego przejęcia konstytucyjnego organu Rzeczypospolitej Polskiej” – napisali autorzy projektu.
Mocne oskarżenia pod adresem rządu
W przyjętej uchwale sejmik uznał za pozbawione mocy prawno-ustrojowej wszelkie decyzje sędzi Anny Korwin-Piotrowskiej zmierzające do przejęcia funkcji kierowniczych w Trybunale. Chodzi między innymi o decyzje dotyczące zawieszenia w czynnościach prezesa TK Bogdana Święczkowskiego oraz wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego.
Autorzy stanowiska przekonują, że polski porządek prawny nie przewiduje możliwości jednostronnego zawieszania kierownictwa Trybunału. Podkreślają również, że objęcie funkcji sędziego TK jest ich zdaniem bezwzględnie uzależnione od złożenia ślubowania wobec prezydenta RP. Osoby, które tego aktu nie dopełniły, nie mają według autorów projektu mandatu orzeczniczego ani uprawnień do reprezentowania Trybunału.
W dokumencie znalazło się również zdecydowane poparcie dla działań prezydenta Karola Nawrockiego. Radni pozytywnie ocenili jego decyzję o przerwaniu podróży do Senegalu i powrocie do Polski w nocy z 30 na 31 października 2026 roku. Uznali ją za dowód, że bezpieczeństwo państwa i ochrona porządku konstytucyjnego są dla głowy państwa wartościami nadrzędnymi.
Sejmik zaapelował także o poszanowanie godności urzędu prezydenta. Autorzy stanowiska stwierdzili, że naruszanie nietykalności głowy państwa oraz prowadzenie działań dezinformacyjnych uderzają w powagę Rzeczypospolitej na arenie międzynarodowej.
Sejmik ostrzega przed konsekwencjami
W przyjętym stanowisku znalazł się również wątek dotyczący funkcjonowania samorządów. Autorzy przekonują, że kryzys wokół Trybunału Konstytucyjnego może mieć konsekwencje nie tylko dla centralnych instytucji państwowych, ale również dla gmin, powiatów i województw.
Powołują się przy tym na art. 165 ust. 2 Konstytucji RP, zgodnie z którym samodzielność jednostek samorządu terytorialnego podlega ochronie sądowej. „Niestety otwiera to w konsekwencji drogę do prawnego nihilizmu, w którym żadna gmina, powiat ani województwo nie może czuć się bezpiecznie wobec nacisków politycznych ze strony władzy wykonawczej” – napisali autorzy uchwały.
W końcowej części dokumentu radni podkreślili przywiązanie Podkarpacia do wolności, suwerenności i chrześcijańskiego dziedzictwa narodu. Zaapelowali do premiera, Rady Ministrów oraz podległych im organów o natychmiastowe obniżenie napięcia, powrót do konstruktywnego dialogu i podporządkowanie podejmowanych działań najwyższym normom prawnym.
Przyjęte stanowisko ma zostać przekazane prezydentowi RP, premierowi Donaldowi Tuskowi, prezesowi Trybunału Konstytucyjnego oraz prezesowi Sądu Najwyższego. Wykonanie uchwały powierzono przewodniczącemu sejmiku.
O co chodzi w sporze o Trybunał?
Spór, który stał się powodem przygotowania stanowiska podkarpackiego sejmiku, dotyczy przede wszystkim statusu nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego oraz tego, kto ma prawo kierować tą instytucją. Konflikt nasilił się po wyborze przez Sejm nowych członków TK, których ślubowań nie przyjął prezydent Karol Nawrocki.
Koalicja rządząca stoi na stanowisku, że o wyborze sędziów Trybunału decyduje Sejm, a prezydent nie może blokować objęcia przez nich stanowisk poprzez odmowę przyjęcia ślubowania. Przedstawiciele tej strony argumentują, że osoby wybrane zgodnie z prawem powinny mieć możliwość wykonywania swoich obowiązków. Zarzucają dotychczasowemu kierownictwu TK blokowanie pracy nowych sędziów i utrzymywanie nieprawidłowej sytuacji w instytucji.
Inaczej patrzą na sprawę PiS i prezydent Karol Nawrocki. Ich zdaniem ślubowanie wobec głowy państwa jest warunkiem objęcia urzędu przez sędziego TK, a złożenie go w innej formule, bez udziału prezydenta, nie wywołuje skutków prawnych. W tej interpretacji osoby, których ślubowań prezydent nie przyjął, nie mogą być traktowane jako pełnoprawni sędziowie Trybunału.
Kolejnym punktem zapalnym stały się wydarzenia z 30 października. Sędzia Anna Korwin-Piotrowska zarządziła wówczas miesięczną przerwę w wykonywaniu obowiązków przez prezesa TK Bogdana Święczkowskiego i wiceprezesa Bartłomieja Sochańskiego, a następnie przejęła kierowanie pracami Trybunału. Uzasadniała to potrzebą odblokowania działalności instytucji i dopuszczenia do pracy wszystkich osób wybranych przez Sejm. Święczkowski i Sochański nie uznają jednak tych decyzji, kwestionując zarówno ich podstawę prawną, jak i status samej Korwin-Piotrowskiej.
W nocy z 30 na 31 października w siedzibie Trybunału pojawił się również prezydent Karol Nawrocki, który zdaniem jego przeciwników „wdarł się” do TK. Jego wizyta była przedstawiana przez niego jako reakcja na próbę siłowego przejęcia konstytucyjnego organu państwa. Z kolei strona rządowa przekonuje, że chodzi o umożliwienie pracy sędziom prawidłowo wybranym przez parlament. Konflikt nie doczekał się jednoznacznego rozstrzygnięcia, które zakończyłoby spór o skuteczność decyzji dotyczących kierownictwa TK.
Radni KO zbojkotowali sesję?
O ile autorzy projektu uchwały chcieli zamanifestować sprzeciw wobec działań rządu, o tyle sposób zwołania nadzwyczajnej sesji wywołał poważny konflikt na Podkarpaciu. Radni Koalicji Obywatelskiej nie wzięli udziału w obradach. Twierdzą, że nie zostali prawidłowo i odpowiednio wcześnie poinformowani o terminie posiedzenia.
W stanowisku klubu KO podkreślono, że żaden z jego radnych nie otrzymał prawidłowego i terminowego zawiadomienia. Opozycja powołuje się na § 32 ust. 2 i 3 Regulaminu Sejmiku, który w szczególnie uzasadnionych przypadkach pozwala skrócić termin zawiadomienia o sesji do trzech dni.
Radni zwracają uwagę, że nadzwyczajny tryb zastosowano mimo tego, że temat posiedzenia nie dotyczył pilnej sprawy związanej z funkcjonowaniem województwa. Ich zdaniem kwestie Trybunału Konstytucyjnego i działań prezydenta powinny być rozstrzygane przede wszystkim przez centralne organy państwa, a nie wykorzystywane do politycznych manifestacji w regionalnym samorządzie.
„W naszej ocenie jest to polityczna hucpa i próba wykorzystania Sejmiku do partyjnej manifestacji poparcia dla prezydenta Karola Nawrockiego. Sejmik nie jest partyjnym komitetem poparcia ani miejscem organizowania politycznych spektakli PiS!” – napisali radni Koalicji Obywatelskiej na czele z przewodniczącym klubu Krzysztofem Kłakiem.
Klub zażądał odstąpienia od prowadzenia obrad w zakwestionowanym trybie oraz wyjaśnienia wszystkich okoliczności związanych z zawiadamianiem radnych. Zapowiedział również podjęcie działań prawnych w celu sprawdzenia legalności zwołania sesji i uchwały przyjętej podczas posiedzenia.
Mocny protest KO przed sesją
Sprzeciw wobec decyzji przewodniczącego sejmiku Jerzego Borcza zgłosił wcześniej Krzysztof Kłak, przewodniczący klubu radnych KO. W piśmie skierowanym do wojewody podkarpackiego zwrócił się o podjęcie czynności nadzorczych dotyczących prawidłowości zwołania nadzwyczajnej sesji na 6 listopada.
Radny domagał się również kontroli legalności ewentualnie przyjętej uchwały. W przypadku stwierdzenia naruszenia prawa oczekiwał podjęcia działań zmierzających do stwierdzenia jej nieważności.
W swoim piśmie Kłak wskazał na bardzo krótki czas między rozesłaniem zawiadomień a planowanymi obradami. Jak przekazał, według posiadanych przez niego informacji wieczorem 4 listopada kierowcy rozwozili zawiadomienia o sesji do miejsc zamieszkania radnych.
Sam twierdził, że do chwili sporządzenia pisma nie otrzymał oficjalnego zawiadomienia o zwołaniu posiedzenia, porządku obrad ani projektów uchwał. O planowanym terminie miał dowiedzieć się dopiero 5 listopada o godz. 8:30, podczas rozmowy z przypadkową osobą trzecią. Do tych oskarżeń podczas sesji odniósł się przewodniczący sejmiku, Jerzy Borcz. Jak twierdził, zawiadomienia o obradach dotarły do wszystkich radnych z odpowiednim wyprzedzeniem i nie widzi w tej kwestii żadnych problemów prawnych.
Kłak ostro o działaniach PiS
Przewodniczący klubu KO Krzysztof Kłak w komentarzu dotyczącym nadzwyczajnej sesji w komentarzu, który pojawił się w czwartkowy wieczór zdecydowanie zakwestionował sposób zwołania obrad i oskarżył większość sejmikową o wykorzystywanie samorządu do prowadzenia politycznej demonstracji.
„To, w jaki sposób zwołano dzisiejszą nadzwyczajną sesję Sejmiku Województwa Podkarpackiego, to absolutny skandal i polityczna hucpa! Złamano nasz regulamin, nie powiadamiając prawidłowo i w terminie radnych Koalicji Obywatelskiej. Jest to niedopuszczalne lekceważenie demokratycznych procedur oraz praw radnych, którzy reprezentują mieszkańców całego Podkarpacia” – napisał Kłak.
Przewodniczący klubu KO podważył również zasadność organizowania nadzwyczajnych obrad właśnie w tym terminie. Jego zdaniem nie było żadnej pilnej sprawy dotyczącej województwa, która uzasadniałaby tak duży pośpiech. Całą inicjatywę określił jako polityczny spektakl PiS i manifestację poparcia dla Karola Nawrockiego oraz Trybunału Konstytucyjnego.
„Ci ludzie śmią mówić o praworządności, a jednocześnie z pełną premedytacją depczą procedury obowiązujące we własnym samorządzie. Nie ma i nigdy nie będzie naszej zgody na taki partyjny dyktat! Żądamy natychmiastowego odstąpienia od obrad w tym zakwestionowanym trybie” – grzmiał w czwartkowy wieczór przewodniczący klubu KO.
Kłak zapowiedział, że radni podejmą wszelkie przewidziane prawem działania, aby zbadać legalność zarówno samego zwołania sesji, jak i uchwały przyjętej podczas piątkowych obrad.
Uchwałę jednogłośnie przyjęto
Nadzwyczajna sesja zakończyła się przyjęciem stanowiska w sprawie Trybunału Konstytucyjnego. Głosowanie było jednogłośne, jednak nie uczestniczyli w nim radni Koalicji Obywatelskiej, którzy wcześniej zapowiedzieli bojkot obrad.
W efekcie sejmik przyjął dokument zdecydowanie popierający stanowisko prezydenta Karola Nawrockiego i krytykujący działania rządu. Jednocześnie sposób zwołania posiedzenia stał się osobnym przedmiotem politycznego konfliktu, a KO zapowiedziała działania zmierzające do zbadania legalności całej procedury.
Sprawa może mieć więc dalszy ciąg. Teraz istotne będzie nie tylko to, jakie konsekwencje polityczne przyniesie przyjęte stanowisko, ale również to, jak do zarzutów dotyczących zwołania sesji odniesie się wojewoda podkarpacka Teresa Kubas-Hul.
Czytaj więcej:
Zamelduj się w Rzeszowie i odbierz prezent. Miasto kusi kawą, kubkiem i gadżetami
