To nie scenariusz filmu szpiegowskiego, ale realne ostrzeżenie ABW i Głównego Inspektora Sanitarnego. Wodociągi stały się jednym z głównych celów dla obcej agentury i cyberprzestępców. Dla Podkarpacia, które cyklicznie zmaga się z suszą – to sygnał alarmowy.
Eksperci ostrzegają: jeśli widzisz kogoś, kto fotografuje ujęcie wody w twojej okolicy, nie zakładaj, że to tylko turysta.
Woda – cel obcego wywiadu
Woda, obok energetyki, transportu i łączności, znalazła się w „wielkiej czwórce” celów najbardziej interesujących obce wywiady działające w Polsce. Takie informacje przekazali przedstawiciele Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego podczas konferencji „Woda w kryzysie”. Zagrożenie jest podwójne: wirtualne, bo każdego dnia dochodzi do kilkudziesięciu ataków hakerskich na polskie systemy sterowania, i fizyczne – polegające na rozpoznaniu terenu.
O 50 prób cyberataków ze strony rosyjskich hakerów każdego dnia informował we wrześniu br. Dariusz Standerski, wiceminister cyfryzacji, w rozmowie z „Financial Times”. Celem są polskie szpitale i systemy wodociągowe w dużych miastach.
Haker nie musi truć, wystarczy, że zakręci kurek
Główny Inspektor Sanitarny Paweł Grzesiowski rozprawił się z popularnym mitem. Współczesny terrorysta czy dywersant nie biega z fiolką trucizny, by wlać ją do sieci wodociągowej. – Takie wizje to mrzonki i wyobrażenia bajkowe – tłumaczył Grzesiowski.
Prawdziwe niebezpieczeństwo jest ciche i niewidoczne. Celem ataku jest infrastruktura: sterowniki pomp, systemy uzdatniania czy filtry. Wystarczy zdalne unieruchomienie kluczowych urządzeń, by odciąć od wody całe miasta.
Dla mieszkańców Rzeszowa, Przemyśla czy Krosna skutek byłby natychmiastowy – paraliż sanitarny i brak wody pitnej w kranach. A jak podkreślają eksperci – bez wody, w przeciwieństwie do prądu, nie da się funkcjonować nawet przez kilka godzin.
Podkarpacie na pierwszej linii… suszy
Dlaczego te ostrzeżenia są tak istotne właśnie dla naszego województwa? Podkarpacie zostało wymienione przez ekspertów podczas dzisiejszej konferencji samorządowców i pracowników wodociągów „Woda w kryzysie”, która odbywał się w Olsztynie (woj. warmińsko-mazurskie) jako region, który przoduje w krajowych statystykach, jeśli chodzi o apele władz samorządowych o oszczędzanie wody.
Niskie stany Wisłoka czy Sanu to w ostatnich latach letnia codzienność. Skoro naturalne zasoby są na granicy wydolności, każda celowa ingerencja w system – czy to atak hakerski, czy fizyczne uszkodzenie ujęcia – może doprowadzić do katastrofy humanitarnej znacznie szybciej niż w regionach zasobnych w wodę.
Dodatkowym czynnikiem ryzyka są powodzie, które potrafią błyskawicznie zanieczyścić ujęcia wody pitnej, co obserwowaliśmy wielokrotnie na południu województwa.
Turysta z aparatem czy agent?
Przedstawiciele ABW zwrócili się z nietypowym apelem do wszystkich mieszkańców, a także pracowników ochrony. Chodzi o wzmożoną czujność. Służby proszą o zgłaszanie sytuacji, w których ktoś w sposób nienaturalny interesuje się infrastrukturą wodną.
Jak donosiła w tym roku „Rzeczpospolita”, dwóch Ukraińców (warto pamiętać, że część Ukraińców to etniczni Rosjanie, którzy otrzymali paszport ukraiński po upadki ZSRR) weszło na chroniony teren krakowskich wodociągów. Polskie służby założyły, że to zbłąkani turyści. Później okazało się, że przebywali na terenie Polski nielegalnie. Wątpliwości budzą także inne głośne sprawy z cudzoziemcami w roli głównej przy infrastrukturze krytycznej państwa.
Co powinno nas zaniepokoić?
- Osoby fotografujące lub filmujące ujęcia wody, przepompownie czy stacje uzdatniania.
- Drony latające nad infrastrukturą krytyczną tego typu
- Osoby „kręcące się” przy ogrodzeniach obiektów wodociągowych.
Służby przestrzegają: nie bójmy się reagować. Wiele firm ochroniarskich wciąż karze pracowników za zgłaszanie incydentów, uznając je za porażkę ochrony. Tymczasem ABW podkreśla, że każde wykrycie podejrzanego zachowania powinno być premiowane. W regionie przygranicznym, będącym kluczowym węzłem logistycznym, „przypadkowi turyści” przy strategicznych instalacjach to rzadkość.
Rozproszenie to nasza tarcza
Jest jednak dobra wiadomość. Polska, w tym Podkarpacie, posiada bardzo rozproszony system zaopatrzenia w wodę. W kraju działa ponad 8,2 tys. wodociągów. Na Podkarpaciu wiele gmin posiada własne, niezależne ujęcia.
– W sytuacjach zagrożenia to, że wodociągów jest dużo, że są one rozproszone, nie jest złe – uspokajała Anna Kamińska z GIS.
Oznacza to, że trudno jednym atakiem sparaliżować cały region. Jednak małe, gminne wodociągi mają też swoją piętę achillesową – często są słabiej zabezpieczone cyfrowo i fizycznie niż wielkie miejskie spółki. Czasem zagrożeniem nie jest haker, ale… brak higieny. Jak zauważyli eksperci, wciąż zdarza się, że przyczyną skażeń bakterią coli są zbiorniki na wodę, których nikt nie czyścił od kilkudziesięciu lat.
– Zdarza się, że kilkadziesiąt lat taki zbiornik nie był czyszczony – mówił specjalista ds. inżynierii środowiska Łukasz Weber, który uwrażliwiał pracowników firm wodociągowych na kwestie związane z czyszczeniem tego typu urządzeń.
(mob, PAP)
Czytaj więcej:
Wisłokostrada w Rzeszowie na finiszu. W styczniu trasa ma być gotowa [WIDEO]
