1 listopada Kościół katolicki obchodzi Uroczystość Wszystkich Świętych. Wierni modlą się za wstawiennictwem oficjalnie uznanych świętych, czyli beatyfikowanych i kanonizowanych. Jednak zgodnie z tradycją w tym dniu odwiedzamy cmentarze, żeby wspominać swoich bliskich.
– Kościół wspomina nie tylko oficjalnie uznanych świętych, czyli beatyfikowanych i kanonizowanych, ale także wszystkich wiernych zmarłych, którzy już osiągnęli zbawienie i przebywają w niebie. Widzi w nich swoich orędowników u Boga i przykłady do naśladowania – czytamy na stronie Diecezji Rzeszowskiej.
To dzień, w którym Polacy odwiedzają cmentarze. Stawiamy kwiaty na grobach bliskich, zapalamy znicze i wierzymy, że ci, którzy odeszli, cieszą się spokojem.
Na rzeszowskich cmentarzach spoczywają ludzie, o których warto wspomnieć w tym dniu – naukowcy, politycy, samorządowcy, duchowni i powstańcy, którzy swoją działalnością trwale wpisali się na karty historii.
Znicz i modlitwa
Znicz to powszechny symbol pamięci w polskiej kulturze: jego płomień ma „rozjaśniać mrok”. W tradycji ludowej i literaturze oznacza trwanie, prawdę i wierność zmarłym. W Dniu Wszystkich Świętych ogień na grobach staje się znakiem ciągłości wspólnoty i szacunku dla tych, którzy kształtowali naszą rzeczywistość.
Wielkie nazwiska, wielkie dokonania
Na cmentarzu Pobitno znajduje się grób pułkownika Leopolda Lisa-Kuli – bohatera walk o niepodległość, oficera Związku Strzeleckiego, Legionów Polskich oraz Wojska Polskiego. Niedaleko spoczywa Edward Janusz – fotograf, który Rzeszowowi zostawił liczącą ponad 30 tys. kolekcję szklanych negatywów, utrwalających oblicze miasta z przełomu XIX i XX wieku.
Na cmentarzu Wilkowyja znajdziemy grób Tadeusza Ferenca – samorządowca, posła i długoletniego prezydenta Rzeszowa, który przez lata służby publicznej zmienił oblicze naszego miasta. Tam spoczywają też Wacław Kopisto – żołnierz Armii Krajowej, major piechoty Wojska Polskiego, uczestnik kampanii wrześniowej – oraz wiele innych osób zasłużonych dla regionu. W alei zasłużonych cmentarza Wilkowyja pochowani są także naukowcy, działacze kulturalni i społeczni, których prace kształtowały Podkarpacie.
Na Starym Cmentarzu w Rzeszowie spoczywają równie ważne postacie. Tam leży Jan de Warna Towarnicki herbu Sas – lekarz, radny Rzeszowa i fundator stypendiów oraz szkół w naszym regionie. W tej samej nekropolii pochowany został porucznik Henryk Stroka – powstaniec styczniowy, pedagog, pracownik seminariów nauczycielskich i profesor szkół w Rzeszowie oraz Krakowie.
Powstańcy w ziemi rzeszowskiej
Na Starym Cmentarzu znajduje się zbiorowa mogiła siedmiu powstańców styczniowych, którzy walczyli pod dowództwem płk. Leona Czechowskiego w walkach pod Potokiem i Banachami. Wśród nich Ludwik Sąsiecki, Antoni Kamiński, Stanisław Moreau i inni młodzieńcy, którzy oddali życie za niepodległość Polski. Obok mogiły zbiorowej spoczywa Marceli Kowalski – powstaniec, który padł 11 kwietnia 1863 roku w wieku zaledwie 21 lat.
Na cmentarzu pochowana została również Joanna Cielecka herbu Zaremba (1812-1901) – opiekunka rannych i zmarłych żołnierzy polskich z 1863 roku, wielki darczyńca Powstania Styczniowego. Jej grób stoi jako symbol poświęcenia dla sprawy polskiej.
Wśród powstańców spoczywających na Starym Cmentarzu jest również Wacław Siciński – żołnierz, który walczył w szeregach powstańczych. W tej nekropolii pochowany został też Kazimierz Aleksander Krauss (1847-1896) – żołnierz polski z 1863 roku, burmistrz Baranowa Sandomierskiego, zastępca burmistrza Rzeszowa, członek Towarzystwa Rękodzielniczego i naczelnik Ochotniczej Straży Ogniowej.
Naukowcy i filantropi
Na Starym Cmentarzu spoczywa Adam Geisler – prawnik, burmistrz Rzeszowa i honorowy obywatel miasta. Tam też leży Jan Towarnicki (1773-1865) – lekarz, radny Rzeszowa i filantrop, człowiek, który swoją działalnością medyczną i charytatywną служил społeczeństwu przez całe życie.
Grób Józefa Łukasiewicza – ojca słynnego Ignacego Łukasiewicza, wynalazcy lampy naftowej – również znajduje się na tym cmentarzu. To simboliczny przykład wielopokoleniowego zaangażowania rodziny w rozwój regionu i całej Polski. Ignacy Łukasiewicz sam, chociaż pochowany w Zręcinie, pozostaje postacią ściśle związaną z Rzeszowem – miasta, gdzie uczęszczał do gimnazjum i gdzie pracował jako aptekarz przed swoimi wielkimi odkryciami.
Ignacy Łukasiewicz (1822-1882) to postać światowa – wynalazca lampy naftowej, pionier przemysłu naftowego, społecznik i filantrop. Uczęszczając do gimnazjum w Rzeszowie, zapewne nie spodziewał się, że jego odkrycia zrewolucjonizują świat. Za swoją działalność charytatywną otrzymał od papieża Piusa IX tytuł szambelana papieskiego i Order Świętego Grzegorza. Jego dokonania naukowo-techniczne wpisują się w dorobek najwybitniejszych polskich umysłów.
Przedstawiciele władzy i uczeni
Ambroży Towarnicki herbu Sas (1836-1884) – doktor medycyny, burmistrz Rzeszowa, który działał dla dobra miasta – również spoczywa na Starym Cmentarzu. To pokolenie polityków i naukowców, które dostrzegało swoją odpowiedzialność wobec społeczeństwa i działa na rzecz wspólnoty.
W archiwach cmentarnych zapisane są imiona i nazwiska wielu innych postaci – jak Tadeusz Jabłoński herbu Jasieńczyk (1847-1924), były żołnierz powstania z 1863 roku, który wcześnie służył w oddziale generała Waligórskiego i później osiągnął stopień pułkownika Wojska Polskiego. Wszyscy oni byli świadkami i uczestnikami burzliwych dziejów Polski – od czasów zaborów poprzez powstania, aż do budowy niepodległości.
(opr. red.)
Źródła:
- Strona Diecezji Rzeszowskiej – informacje o Uroczystości Wszystkich Świętych
- Stowarzyszenie Opieki Nad Starym Cmentarzem w Rzeszowie – baza pochowanych osób
- Wikipedia: artykuły dotyczące Starego Cmentarza w Rzeszowie, Cmentarza Wilkowyja i Cmentarza Pobitno
- Instytut Pamięci Narodowej (IPN.pl) – informacje o powstańcach styczniowych pochowanych w Rzeszowie
- Muzeum Przemysłu Naftowego i Gazownictwa im. Ignacego Łukasiewicza w Bóbrce
- System GROBONET PRO® – baza osób pochowanych na cmentarzach komunalnych w Rzeszowie
Czytaj więcej:
c
