Ruszył nabór do Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności o wartości 23 mld zł, który ma sfinansować strategiczne inwestycje w całej Polsce. Inauguracja programu odbyła się w Rzeszowie, nieprzypadkowo wybranym jako symbol bezpieczeństwa kraju. Jest jednak zasada, która przesądzi o tym, kto otrzyma wsparcie, a kto odejdzie z niczym.
Nowy Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności otwiera drogę do miliardowych inwestycji, ale pieniądze trafią wyłącznie do nowych projektów.
Początek w Rzeszowie
To właśnie Rzeszów stał się miejscem inauguracji naboru wniosków do Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności (FBiO), nowego instrumentu finansowego, którego celem jest zwiększenie odporności państwa na współczesne zagrożenia. Do rozdysponowania jest aż 23 mld zł pochodzących z Krajowego Planu Odbudowy, a wsparcie skierowane zostanie do samorządów, przedsiębiorców oraz sektora kolejowego.
Wybór Podkarpacia nie był przypadkowy. Region od początku wojny w Ukrainie odgrywa kluczową rolę w systemie bezpieczeństwa Polski. Bliskość granicy, realizacja programu Tarcza Wschód oraz liczne inwestycje związane z ochroną ludności sprawiają, że właśnie tutaj rozpoczęła się ogólnopolska kampania informacyjna Banku Gospodarstwa Krajowego.
– Nie ma lepszego miejsca niż Podkarpacie i Rzeszów, aby ogłaszać start tak ważnego programu. To region, który w sposób szczególny rozumie, czym jest bezpieczeństwo – powiedziała wojewoda podkarpacka Teresa Kubas-Hul.
Jak podkreśliła wojewoda, województwo podkarpackie niemal w całości wykorzystało ponad 278 mln zł z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej w ubiegłym roku. W 2026 roku do dyspozycji regionu pozostaje blisko 300 mln zł, z czego zdecydowana większość środków została już zakontraktowana.
– Nowy instrument finansowany z KPO znakomicie uzupełnia program ochrony ludności. Oba źródła finansowania tworzą spójny system wzmacniania bezpieczeństwa państwa i samorządów – oceniła wojewoda.
Jest jeden warunek
Najważniejsza informacja dla potencjalnych beneficjentów jest jednoznaczna. Środki z Funduszu Bezpieczeństwa i Obronności nie będą mogły zostać przeznaczone na inwestycje, które już są realizowane. Program ma pobudzać nowe przedsięwzięcia, a nie pokrywać koszty wcześniej rozpoczętych projektów.
Pierwsza wiceprezes Banku Gospodarstwa Krajowego Marta Postuła poinformowała, że od poniedziałku ruszył nabór do części pożyczkowej Funduszu, a Rzeszów jest pierwszym przystankiem ogólnopolskiej kampanii informacyjnej.
– Przez najbliższe trzy tygodnie będziemy obecni we wszystkich częściach kraju, aby każdy samorząd i każdy przedsiębiorca mógł dowiedzieć się, jak skorzystać z tego instrumentu. Zależy nam, aby środki trafiły do projektów, które realnie zwiększą odporność państwa – powiedziała.
Jednocześnie jasno wskazała, jakie przedsięwzięcia mają największe szanse na uzyskanie finansowania. – Nie finansujemy refinansowania już prowadzonych inwestycji. Fundusz ma uruchamiać nowe przedsięwzięcia i pobudzać proces inwestycyjny – zaznaczyła.
Na co pójdą te pieniądze?
Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności jest pierwszym w Europie mechanizmem, który pozwala wykorzystać środki z Krajowego Planu Odbudowy bezpośrednio na inwestycje związane z bezpieczeństwem państwa. Finansowane mają być projekty dotyczące infrastruktury krytycznej, ochrony ludności, cyberbezpieczeństwa, bezpieczeństwa energetycznego czy technologii podwójnego zastosowania.
Budżet części pożyczkowej wynosi około 16 mld zł. Największa pula środków, wynosząca 11,2 mld zł, została przeznaczona dla sektora komunalnego. Samorządy będą mogły finansować budowę, modernizację i remont schronów oraz innych obiektów zbiorowej ochrony, rozwój systemów wykrywania i ostrzegania o zagrożeniach, a także inwestycje w infrastrukturę transportową wspierającą mobilność wojskową, w tym drogi, mosty i tunele. Wsparcie obejmie również projekty z zakresu cyberbezpieczeństwa oraz zakup, modernizację i remont taboru wykorzystywanego do celów wojskowych lub podwójnego zastosowania (dual-use).
Na rozwój infrastruktury kolejowej przeznaczono 2 mld zł. Środki będzie można wykorzystać na budowę i modernizację linii kolejowych dostosowanych do potrzeb mobilności wojskowej, zakup lub modernizację taboru kolejowego przeznaczonego do zastosowań wojskowych i dual-use, a także na inwestycje wzmacniające cyberbezpieczeństwo sektora kolejowego.
Przedsiębiorcy będą mogli ubiegać się o 2,5 mld zł wsparcia. Finansowanie obejmie przedsięwzięcia zwiększające bezpieczeństwo dostaw energii elektrycznej, paliw oraz kluczowych usług z zakresu łączności, teleinformatyki i transportu. Fundusz wesprze również projekty poprawiające ochronę infrastruktury krytycznej, inwestycje w cyberbezpieczeństwo oraz rozwój produkcji sprzętu wojskowego i technologii podwójnego zastosowania. Dzięki temu program ma nie tylko zwiększyć bezpieczeństwo państwa, ale również pobudzić rozwój nowoczesnych gałęzi polskiej gospodarki.
Korzystne warunki dla Podkarpacia?
Jednym z największych atutów programu są preferencyjne warunki finansowania. Samorządy będą mogły skorzystać z pożyczek oprocentowanych na 0 proc., z okresem spłaty sięgającym nawet 20 lat.
Dodatkową zachętą jest możliwość częściowego umorzenia zobowiązań. – Pożyczki będą mogły zostać umorzone do 20 proc., a w przypadku części inwestycji realizowanych na obszarze Tarczy Wschód nawet do 40 proc. Chcemy w ten sposób premiować przedsięwzięcia, które realnie zwiększają odporność kraju – powiedziała Postuła.
Tak skonstruowane warunki mają zachęcić samorządy do realizacji nowych inwestycji związanych z bezpieczeństwem, ochroną ludności oraz infrastrukturą strategiczną, szczególnie na terenach mających kluczowe znaczenie dla obronności państwa. Wszystko wskazuje na to, że szczególnie korzystne warunki mają otrzymać potencjalni beneficjenci z terenu wschodniej Polski, w tym z Podkarpacia.
Drugi filar funduszu
Fundusz Bezpieczeństwa i Obronności to nie tylko preferencyjne pożyczki. Drugim filarem programu jest część kapitałowa o wartości około 7 mld zł, którą będzie zarządzała spółka Chrobry. Jej zadaniem będzie inwestowanie w projekty mające strategiczne znaczenie dla bezpieczeństwa kraju.
Jak zapowiedział wiceprezes spółki Jan Banasiński, wsparcie obejmie zarówno młode, rozwijające się przedsięwzięcia, jak i duże inwestycje infrastrukturalne. – Spółka Chrobry będzie inwestowała zarówno w projekty na wczesnym etapie rozwoju, jak i w duże przedsięwzięcia infrastrukturalne związane z bezpieczeństwem i obronnością. Interesują nas m.in. technologie lotnicze, systemy łączności, cyberbezpieczeństwo oraz rozwiązania dual use – powiedział wiceprezes spółki Jan Banasiński.
Wyjaśnił również sposób działania funduszu kapitałowego. – Przygotowaliśmy dwa portfele inwestycyjne: 500 mln zł dla projektów we wczesnej fazie rozwoju i 6,5 mld zł dla inwestycji dojrzałych oraz infrastrukturalnych – wyjaśnił.
Jak podkreśliła Marta Postuła, oba instrumenty (pożyczkowy i kapitałowy) będą mogły być wykorzystywane równolegle, dzięki czemu samorządy i przedsiębiorcy zyskają znacznie większe możliwości realizacji strategicznych projektów wzmacniających bezpieczeństwo Polski.
(PAP)
Czytaj więcej:
Przełom w leczeniu raka w Rzeszowie. To pierwsze takie operacje na Podkarpaciu [ZDJĘCIA]
