Tragiczna śmierć 58-letniej kobiety w Bieszczadach wstrząsnęła całym Podkarpaciem i wywołała ogólnopolską debatę o bezpieczeństwie mieszkańców oraz turystów. W odpowiedzi na narastające obawy prezydent podpisał właśnie ustawę przygotowaną przez posłów Polski 2050, która daje nowe możliwości odstraszania niedźwiedzi i żubrów.
Zmiany mają ograniczyć ryzyko niebezpiecznych spotkań ludzi z dzikimi zwierzętami, ale już teraz budzą gorące emocje.
Zmiana po tragedii
Jeszcze kilka miesięcy temu dyskusja o niedźwiedziach w Bieszczadach dotyczyła głównie ochrony przyrody i sposobów ograniczania szkód wyrządzanych przez zwierzęta. Wiele zmieniło się po tragedii, która rozegrała się na Podkarpaciu. W lesie w Płonnej w powiecie sanockim (gmina Bukowsko) niedźwiedź śmiertelnie zaatakował 58-letnią kobietę. To wydarzenie wywołało ogromne poruszenie nie tylko w regionie, ale również w całym kraju.
Choć eksperci od lat podkreślają, że przypadki śmiertelnych ataków niedźwiedzi na ludzi należą do wyjątkowej rzadkości, dramatyczne zdarzenie sprawiło, że coraz częściej zaczęto pytać o skuteczność obecnych procedur bezpieczeństwa. Wiele osób zwracało uwagę, że rosnąca populacja niedźwiedzi na Podkarpaciu oraz coraz częstsze pojawianie się zwierząt w pobliżu zabudowań wymagają nowych rozwiązań.
Odstraszanie niedźwiedzi bronią
We wtorek prezydent Karol Nawrocki podpisał nowelizację ustawy o ochronie przyrody przygotowaną przez posłów Polski 2050. Nowe przepisy pozwolą na odstraszanie niedźwiedzi brunatnych oraz żubrów przy użyciu broni gładkolufowej wyposażonej w amunicję niepenetracyjną, między innymi gumowe kule.
Jak poinformowała Kancelaria Prezydenta, decyzja została podjęta z uwagi na bezpieczeństwo mieszkańców. Jak wskazano, troska o życie i zdrowie ludzi „które stanowi najwyższą wartość” była jednym z kluczowych argumentów przemawiających za podpisaniem ustawy. – Ustawa nie jest przeciwko przyrodzie, ale chroni zarówno ludzi, jak i zwierzęta – stwierdził Karol Nawrocki.
Nowe regulacje nie oznaczają możliwości swobodnego używania broni wobec chronionych gatunków. Każda interwencja będzie wymagała odpowiedniego zezwolenia Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska. Celem nie jest eliminowanie zwierząt, lecz wywołanie u nich negatywnych skojarzeń z przebywaniem w pobliżu domów i gospodarstw.
Gumowe kule zamiast odstrzału
Ministerstwo Klimatu i Środowiska przekonuje, że nowe rozwiązania są kompromisem pomiędzy ochroną ludzi a ochroną dzikiej przyrody. Chodzi przede wszystkim o tzw. płoszenie zwierząt, które regularnie pojawiają się w pobliżu zabudowań i przyzwyczajają się do łatwego dostępu do pożywienia.
– Przygotowane przez Centrum Polska przepisy pozwalające skutecznie płoszyć niedźwiedzie by oduczać je przebywania w pobliżu siedzib ludzkich wejdą w życie – napisała ministra klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska.
Szefowa resortu podkreśliła również, że ustawa daje nowe możliwości grupom interwencyjnym działającym w Bieszczadach. – W razie potrzeby członkowie grupy będą mogli płoszyć niedźwiedzie, a strzały z gumowej, niepenetracyjnej amunicji są na tyle bolesne, by skutecznie odstraszyć zwierzęta – powiedziała Paulina Hennig-Kloska.
Ministerstwo przypomina, że podobny model funkcjonuje od lat na terenie Tatrzańskiego Parku Narodowego. Kluczowe znaczenie ma nie tylko odstraszanie zwierząt, ale również ograniczanie dostępu do odpadów i innych źródeł pożywienia, które przyciągają niedźwiedzie w pobliże ludzi.
Bieszczady pod presją
Choć nie ma bezpośrednich dowodów na masowe odwoływanie wakacji na Podkarpaciu, branża turystyczna zauważa wyraźny wzrost zainteresowania tematem bezpieczeństwa. Regionalne punkty informacji turystycznej odbierają coraz więcej pytań dotyczących spotkań z niedźwiedziami.
– Turyści pytają o bezpieczeństwo oraz o metody ochrony na szlakach. Najwięcej pytań dotyczy obszaru całych Bieszczadów, które przez osoby spoza Podkarpacia są utożsamiane z całym terenem położonym na południe od Sanoka – stwierdziła Anna Brzechowska, dyrektor Podkarpackiej Regionalnej Organizacji Turystycznej.
Jednocześnie przedstawiciele branży apelują o zachowanie spokoju i opieranie się na faktach, a nie emocjach wywoływanych przez medialne doniesienia. – Wskazujemy, aby mówić o faktach. Spokojnie i cierpliwie koić obawy turystów. Nasza branża jest dobrze przygotowana, bo swoją ofertę buduje w otoczeniu dzikiej przyrody od lat – dodała Brzechowska.
W odpowiedzi na rosnące obawy PROT przeprowadził specjalne szkolenie dla przedsiębiorców turystycznych poświęcone komunikacji kryzysowej związanej z obecnością dużych drapieżników.
Park Narodowy ostrzega przed paniką
Przedstawiciele Bieszczadzkiego Parku Narodowego podkreślają, że niedźwiedzie były obecne w regionie od dziesięcioleci i stanowią naturalny element lokalnego ekosystemu. Ich zdaniem obecne emocje są w dużej mierze efektem nagłośnienia pojedynczych, tragicznych zdarzeń.
– Turyści od zawsze mogli spotkać niedźwiedzia na szlaku, a doświadczeni bywalcy Bieszczadów doskonale o tym wiedzą. Nie zamierzamy dołączać do nagonki na te zwierzęta, one były tu od zawsze i nadal są – zaznaczył zastępca dyrektora BPN, Przemysław Wasiak.
Park przypomina, że Bieszczady pozostają obszarem dzikiej przyrody, gdzie całkowite wyeliminowanie ryzyka nie jest możliwe. Dlatego turyści powinni przestrzegać podstawowych zasad bezpieczeństwa, takich jak poruszanie się w grupach czy unikanie samotnych wypraw o świcie.
– Jeden z organizatorów wycieczek poprosił dyrektora Parku o pisemną gwarancję bezpieczeństwa podczas pobytu w Bieszczadach. To kompletna bzdura. Park jest obszarem dzikiej przyrody i nikt nie może dać takiego zapewnienia – podkreślił Wasiak.
Co zmieni się w praktyce?
Nowe przepisy mają wejść w życie po 14 dniach od ogłoszenia. Dzięki nim specjalnie przeszkolone grupy interwencyjne będą mogły skuteczniej reagować na sytuacje, w których niedźwiedzie regularnie pojawiają się w pobliżu ludzi.
Równolegle prowadzone są działania obejmujące monitoring zwierząt za pomocą obroży telemetrycznych, zabezpieczanie miejsc gromadzenia odpadów oraz rozwijanie całodobowych patroli interwencyjnych. Resort klimatu przekonuje, że właśnie połączenie tych rozwiązań ma zwiększyć bezpieczeństwo mieszkańców Podkarpacia bez konieczności sięgania po radykalne metody eliminowania chronionych zwierząt.
Po tragicznych wydarzeniach w Bieszczadach temat relacji człowieka z niedźwiedziem przestał być wyłącznie kwestią ochrony przyrody. Stał się jednym z najważniejszych wyzwań związanych z bezpieczeństwem mieszkańców i turystów odwiedzających południowo-wschodnią Polskę.
(PAP)
Czytaj więcej:
Przyjechał z Rzeszowa i zabił teściową. Sąd wydał prawomocny wyrok po makabrycznej zbrodni
