4 września po blisko dwóch latach opóźnienia, PKP S.A. oficjalnie oddały zmodernizowany dworzec Rzeszów Główny. Dzień później na dworcu pojawili się politycy PiS z Ewą Leniart na czele i przekonywali, że cały projekt kolejowy w stolicy Podkarpacia to efekt decyzji ich rządu – dokładnie inwestycji za 314,5 mln zł. Jak to w rzeczywistości wyglądało? Sięgamy do źródeł.
Poprosiliśmy PKP o szczegółowe dane i z otrzymanego dokumentu wynika, że modernizację samego budynku dworca sfinansowano głównie z funduszy unijnych i środków własnych spółki, a budżet państwa nie uczestniczył w tym etapie robót.
Politycy i miliony, które miały być ich
– To decyzje rządu Prawa i Sprawiedliwości spowodowały, że realizacja tego dużego projektu była możliwa i rozpoczęła się jeszcze w 2018 r. W sumie inwestycja na poprawę warunków korzystania z połączeń kolejowych obsługiwanych przez stację Rzeszów Główny to 314,5 mln zł – mówiła Leniart.
Posłanka rozbiła tę kwotę na trzy części: ok. 200 mln zł na modernizację stacji kolejowej (tory, perony, urządzenia sterowania ruchem), 66 mln zł z budżetu miasta na Rzeszowskie Centrum Komunikacyjne oraz 48,5 mln zł na sam budynek dworca. Przekaz był prosty – pakiet bez RCK miał być dziełem i zasługą PiS.
W tym artykule przyglądamy się tylko jednemu z tych elementów – budynkowi dworca kolejowego Rzeszów Główny, którym zarządza PKP S.A. W tych dniach otwarcie inwestycji było swoistą agenda setting – media o tym trąbiły, jedni politycy bili brawa, drudzy niekoniecznie.
Nie opisujemy inwestycji w infrastrukturę kolejową (za którą odpowiada PKP PLK) ani miejskiego projektu Rzeszowskiego Centrum Komunikacyjnego. Tu chodzi wyłącznie o modernizację samego dworca.
Dwa etapy i dwa źródła pieniędzy
Historia dworca Rzeszów Główny dzieli się na dwa etapy. Pierwszy to przygotowanie dokumentacji w ramach Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014–2020. Umowę podpisano w grudniu 2018 r., a jej wartość wyniosła 475 700,61 zł netto. 85 proc. pokryła Unia Europejska, 15 proc. budżet państwa. Wtedy powstał projekt i pośredni certyfikat TSI-PRM, ale roboty budowlane jeszcze nie ruszyły.
Drugi etap to już pełna modernizacja budynku dworca. Projekt realizowany jest w ramach Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej 2021–2027, priorytet „Spójna sieć transportowa”. Umowę z PKP S.A. podpisano 23 grudnia 2024 r. Tu finansowanie jest inne – 85 proc. to środki unijne, 15 proc. to pieniądze własne PKP. Budżetu państwa tu nie ma.
Koszty i płatności
W oficjalnej odpowiedzi PKP czytamy, że całkowity koszt modernizacji dworca Rzeszów Główny wynosi 44 072 175,43 zł, z czego 36 057 675,33 zł to wydatki kwalifikowalne, a 30 649 024,03 zł pochodzi z funduszy UE. Po przeliczeniu oznacza to, że Unia Europejska pokrywa ok. 69,5 proc. kosztów, a reszta to środki PKP S.A. na wkład własny i wydatki niekwalifikowalne.
Budżet państwa nie uczestniczy w finansowaniu robót budowlanych – jego udział ewidentnie kończy się na etapie dokumentacji z 2018 r.
To właśnie ten fragment, czyli sam budynek dworca, Leniart ujęła w swoim podsumowaniu 314,5 mln zł jako 48,5 mln zł przeznaczonych na obiekt. Reszta jej sumy, jak już wspomnieliśmy, dotyczy osobnych projektów: modernizacji stacji kolejowej prowadzonej przez PKP PLK oraz miejskiej części Rzeszowskiego Centrum Komunikacyjnego.
Budimex i rosnący kontrakt
Wykonawcą robót jest Budimex S.A., z którym PKP podpisała umowę 8 lutego 2021 r. na kwotę 22 693 500 zł brutto. W trakcie realizacji zawarto siedem aneksów, przez które kwota poszła urosła do 38 864 002,88 zł brutto. Różnica to ponad 16 mln zł.
W dokumentach PKP czytamy, że przyczyną były m.in. odkryte podczas rozbiórek uszkodzenia konstrukcji, konieczność odtworzenia zabytkowych elementów, dostosowanie do wymogów konserwatora i organów śledczych, a także zmiana cen materiałów i robocizny. Największy skok – ponad 6,5 mln zł – spowodował trzeci aneks, który dotyczył zmian konstrukcyjnych.
Opóźnienia? Zdarza się
Pozwolenie na budowę wydano 12 kwietnia 2022 r., plac budowy przekazano 19 maja 2022 r., roboty zakończono 27 czerwca 2025 r., a odbiór nastąpił 19 sierpnia 2025 r. Pierwotnie PKP zakładało finał w połowie 2023 r., więc opóźnienie wyniosło ok. dwa lata.
W uzasadnieniu spółka wymienia dodatkowe wytyczne konserwatora zabytków, czasochłonne uzgodnienia z gestorami sieci, roboty dodatkowe i zamienne oraz wymagania przyszłych najemców. Nie zarzucono błędów wykonawcy – wydłużenie wynikało z kumulacji wymogów formalnych i technicznych.
Nadzór i rola miasta
Inżynierem Kontraktu była firma ZDI z Zamościa. Umowa początkowo opiewała na 365 433 zł brutto, po aneksach – na 515 570,23 zł. Instytut Kolejnictwa zajął się certyfikacją zgodności z TSI-PRM (60 270 zł). Równolegle Rzeszów budował RCK, czyli parking podziemny, przystanki i nowy układ drogowy drogowego – projekt oddzielony od modernizacji dworca PKP, ale będący częścią układanki.
Nowa jakoś dla podróżnych
Dworzec Rzeszów Główny po remoncie ma ponad 350 mkw. powierzchni holu głównego z odnowionymi mozaikami i sklepieniami z lat 60. XX w. Został w pełni przystosowany dla osób z niepełnosprawnościami – są windy, pochylnie, oznaczenia dla osób słabowidzących i niesłyszących. Zadbano też o energooszczędność i wentylację.
Na poziomie –1 powstały toalety, parking i lokale usługowe. Dworzec łączy się z tunelem kolejowym i peronami oraz tworzy część Rzeszowskiego Centrum Komunikacyjnego. Dziennie korzysta z niego ponad 15 tys. pasażerów, a zatrzymuje się ok. 230 pociągów.
Dokument zamiast polityki
Z papierów PKP wynika jednoznacznie: modernizację budynku dworca sfinansowano ze środków Unii Europejskiej i PKP S.A. Budżet państwa nie uczestniczył w tej części inwestycji. Dokumentacja z 2018 r. była współfinansowana z POIiŚ, ale roboty budowlane to już projekt z Funduszy Europejskich dla Polski Wschodniej.
Politycy mogą się spierać o zasługi, ale liczby z PKP są niezmienne. W tym remoncie największym inwestorem była Unia Europejska, a resztę pokryła spółka PKP S.A. Papier nie kłamie.
(lp)
Czytaj więcej:
