Rosyjskie pociski Ch-101 spadły na Podkarpacie (źródło: Ministerstwo Obrony Ukrainy)

To nie były drony, lecz rosyjskie pociski manewrujące zdolne przenosić potężne ładunki wybuchowe. Prokuratura potwierdziła, że ich szczątki znaleziono w trzech miejscach, w tym w dwóch na Podkarpaciu. Ujawniono również, gdzie i kiedy wyprodukowano pociski, które spadły na terytorium Polski.

Niedzielny komunikat Prokuratury Okręgowej w Lublinie przyniósł istotny przełom w wyjaśnianiu piątkowego naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej.

Rosyjskie pociski na Podkarpaciu

W piątek niezidentyfikowane obiekty latające spadły w trzech miejscowościach: Nowym Lipowcu w powiecie biłgorajskim w województwie lubelskim, Rudniku nad Sanem w powiecie niżańskim oraz Mołodyczu w powiecie jarosławskim na Podkarpaciu. Od początku pojawiały się przypuszczenia, że mogą to być rosyjskie środki bojowe, jednak dopiero niedzielne ustalenia śledczych przyniosły potwierdzenie ich typu.

Prokuratura Okręgowa w Lublinie poinformowała, że we wszystkich trzech lokalizacjach odnaleziono szczątki rosyjskich rakiet. „Na podstawie dotychczas przeprowadzonych oględzin (…) ustalono, że we wszystkich trzech lokalizacjach – tj. w Nowym Lipowcu (pow. biłgorajski), Rudniku (pow. niżańskim) oraz Mołodyczu (pow. jarosławskim) – ujawniono szczątki pocisków manewrujących Ch-101” – podała lubelska prokuratura.

Rzecznik Prokuratury Okręgowej w Lublinie Marcin Kozak przekazał dodatkowo informację o pochodzeniu odnalezionych obiektów. Wszystkie ujawnione pociski zostały wyprodukowane w IV kwartale bieżącego roku w zakładach w miejscowości Dubna w obwodzie moskiewskim na terenie Federacji Rosyjskiej.

Prokuratura zaznacza, że są to na razie wstępne ustalenia. Dokonano ich na podstawie oględzin miejsc zdarzeń, w których uczestniczyli specjaliści zajmujący się techniką wojskową i uzbrojeniem. Zabezpieczone fragmenty pocisków oraz ślady kryminalistyczne zostaną teraz poddane szczegółowym badaniom przez biegłych.

Miejsca upadku rakiet

W województwie podkarpackim szczątki rosyjskich pocisków odnaleziono w dwóch lokalizacjach. Pierwszą z nich był Rudnik nad Sanem w powiecie niżańskim, gdzie pozostałości obiektu znaleziono na terenie lasu. Drugi przypadek dotyczył Mołodycza w powiecie jarosławskim.

Tam obiekt spadł na niezabudowanym terenie, około 280 metrów od domku letniskowego. W chwili zdarzenia nikogo w nim nie było. Również w Rudniku nie odnotowano osób poszkodowanych.

W Nowym Lipowcu w województwie lubelskim sytuacja wyglądała inaczej. Obiekt spadł na pole znajdujące się przy lesie, po czym stanął w płomieniach. Świadkowie słyszeli również wybuch.

W żadnym z trzech zdarzeń nikt nie odniósł obrażeń. Nie zmienia to jednak faktu, że upadek rosyjskich pocisków manewrujących na terytorium Polski był poważnym incydentem związanym z bezpieczeństwem państwa.

W Nowym Lipowcu zakończono oględziny

Prokuratura przekazała również informacje o postępach prowadzonych czynności. W Nowym Lipowcu oględziny miejsca zdarzenia oraz zabezpieczanie materiału dowodowego zostały już w pełni zakończone. Podobnie jest w Rudniku, gdzie „czynności procesowe oraz techniczno-porządkowe w terenie zostały w pełni zakończone”.

Inaczej wygląda sytuacja w Mołodyczu. Tam działania zostały przerwane i mają być kontynuowane w poniedziałek od rana. Miejsce upadku obiektu pozostaje jednak pod stałym nadzorem służb. „Przez całą noc miejsce zdarzenia pozostaje ściśle odizolowane i chronione przez służby przed dostępem osób postronnych” – przekazał rzecznik prokuratury Marcin Kozak.

Wszystkie zabezpieczone dotychczas fragmenty pocisków oraz ślady kryminalistyczne zostaną poddane dalszym specjalistycznym badaniom. Prokuratura zapowiedziała, że o kolejnych ustaleniach będzie informować w następnych komunikatach.

Wcześniej mówiono o dronie

Piątkowe informacje dotyczące charakteru obiektów nie były jednoznaczne. Wicepremier i minister obrony narodowej Władysław Kosiniak-Kamysz informował, że obiekt, który spadł w Nowym Lipowcu, to najprawdopodobniej rosyjska rakieta Ch-101. W przypadku Rudnika również wskazywał na możliwość, że odnalezione tam szczątki należą do pocisku tego typu.

Inaczej oceniano wówczas zdarzenie w Mołodyczu. Wstępnie przypuszczano, że mógł tam spaść dron odrzutowy. Niedzielne ustalenia prokuratury zmieniły jednak obraz sytuacji. Okazało się, że we wszystkich trzech miejscach odnaleziono pozostałości tego samego rodzaju rosyjskiego uzbrojenia.

Okoliczności zdarzeń badają wspólnie prokuratorzy wojskowi oraz Żandarmeria Wojskowa. W postępowanie zaangażowani są śledczy z 8. Wydziału do Spraw Wojskowych Prokuratury Okręgowej w Lublinie, Działu do Spraw Wojskowych Prokuratury Rejonowej w Lublinie oraz Działu do Spraw Wojskowych Prokuratury Rejonowej w Rzeszowie.

Ch-101 to wielkie zagrożenie

Rosyjskie pociski manewrujące Ch-101 należą do stosunkowo nowoczesnych środków bojowych. Są przeznaczone do rażenia celów o znaczeniu strategicznym, znajdujących się głęboko na terytorium przeciwnika. Ich parametry sprawiają, że stanowią poważne zagrożenie dla infrastruktury i obiektów wojskowych.

Według dostępnych informacji pociski tego typu mogą pokonywać dystans do około 3500 kilometrów od miejsca wystrzelenia. Są przenoszone przez rosyjskie bombowce strategiczne Tu-95, a także Tu-160. Według danych ukraińskich Sił Powietrznych podczas ataku Rosji na Ukrainę w nocy z czwartku na piątek odnotowano start siedmiu maszyn Tu-95 oraz dwóch lub trzech Tu-160.

Skala rosyjskiego uderzenia była duża. Według ukraińskich Sił Powietrznych Rosja wykorzystała łącznie 84 pociski manewrujące różnych typów. Oprócz Ch-101 były to również pociski 3M14 Kalibr, wystrzeliwane z okrętu podwodnego na Morzu Czarnym, oraz Iskander-K, odpalane z mobilnych wyrzutni lądowych.

Ch-101 wyróżniają się również sposobem poruszania się. W trakcie lotu mogą przemieszczać się na bardzo małej wysokości, nawet kilku lub kilkunastu metrów nad ziemią. Utrudnia to ich wykrycie przez systemy radarowe, a następnie zniszczenie przez obronę przeciwlotniczą.

Pociski posiadają kilka niezależnych systemów naprowadzania, dlatego skuteczne zakłócenie pracy wszystkich jednocześnie jest praktycznie niemożliwe. Nowsze wersje wyposażono także w wyrzutnie pułapek termicznych, których zadaniem jest zmylenie pocisków przeciwlotniczych naprowadzanych na podczerwień.

Szczególnie niebezpieczny jest przenoszony przez nie ładunek bojowy. Jego masa wynosi około 450 kilogramów, co czyni Ch-101 środkiem rażenia o bardzo dużej sile niszczącej.

Tusk mówił o prowokacji Rosji

Do naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej doszło w piątek rano, podczas zmasowanych rosyjskich ataków na Ukrainę. Sprawa wywołała reakcję najwyższych przedstawicieli polskich władz.

Premier Donald Tusk powiedział w piątek, że wiele wskazuje na to, iż naruszenie polskiej przestrzeni powietrznej nie było przypadkowe. Zwrócił uwagę na możliwy związek zdarzenia z manewrami wojskowymi prowadzonymi w regionie przez tak zwaną koalicję chętnych.

Według premiera mamy do czynienia z rosyjskimi obiektami, a ich upadek w pobliżu miejsca manewrów „nie wygląda na przypadek”. Tusk ocenił, że mogła to być intencjonalna prowokacja.

Na tym etapie śledczy koncentrują się na szczegółowym odtworzeniu przebiegu zdarzeń oraz zbadaniu zabezpieczonych szczątków. Ostateczne wnioski dotyczące okoliczności incydentu będą zależały od wyników specjalistycznych ekspertyz.

To nie pierwsza rosyjska rakieta

To nie pierwszy przypadek odnalezienia na terytorium Polski szczątków rosyjskiego pocisku manewrującego Ch-101. Do podobnego zdarzenia doszło 30 lipca 2026 roku w pobliżu miejscowości Tarnawa-Kolonia w województwie lubelskim. Również wtedy nie odnotowano ofiar ani osób poszkodowanych.

Do tamtego incydentu nawiązywał podczas sobotniej konferencji prokurator Marcin Kozak. Jak informował, w Nowym Lipowcu udało się wydobyć i zabezpieczyć „elementy napędowe i sterownicze” obiektów, które spadły.

Zwrócił również uwagę na różnicę między miejscami upadku obu pocisków. Lej powstały w Nowym Lipowcu był znacznie mniejszy niż ten zaobserwowany w Tarnawie-Kolonii. Prokurator nie podał jednak dokładnych wymiarów. – W Tarnawie lej wskazywał, że doszło do detonacji tego elementu wybuchowego. W Nowym Lipowcu jest mniejszy lej – mówił.

Wydobywaniem poszczególnych elementów obiektu zajmowali się pirotechnicy, którzy korzystali ze sprzętu ciężkiego. Zgromadzone fragmenty poddawano wstępnym oględzinom, a następnie zabezpieczali je technicy kryminalistyczni. Materiał ma posłużyć do dalszych badań laboratoryjnych.

Prokurator podkreślał, że priorytetem podczas prowadzonych działań jest zapewnienie bezpieczeństwa mieszkańcom okolicznych miejscowości oraz osobom uczestniczącym w czynnościach.

Ważny apel do mieszkańców

W związku z piątkowymi zdarzeniami Żandarmeria Wojskowa wystosowała ważny apel do mieszkańców. Służby przypominają, że każdy nieznany przedmiot znaleziony na ziemi może stanowić zagrożenie, szczególnie jeśli pochodzi z obiektu wojskowego.

W przypadku natrafienia na podejrzany element nie należy go dotykać ani przenosić w inne miejsce. Trzeba się oddalić, ostrzec osoby znajdujące się w pobliżu i niezwłocznie powiadomić służby, dzwoniąc pod numer alarmowy 112.

Nawet niewielkie fragmenty pocisków mogą być niebezpieczne. Dlatego mieszkańcy Podkarpacia i Lubelszczyzny powinni zachować szczególną ostrożność i nie podejmować prób samodzielnego sprawdzania znalezionych przedmiotów.

(PAP)

Czytaj więcej:

Dramatyczny wypadek na Podkarpaciu. Nie żyje 90-letni ksiądz potrącony przez samochód