Władze Województwa Podkarpackiego zabierają głos w sprawie przyszłości Unii Europejskiej na wschodniej granicy. W ramach konsultacji „Paktu na rzecz wschodnich regionów przygranicznych” opracowanego przez Komisję Europejską, Zarząd Województwa przedstawił konkretne postulaty.
Wśród najważniejszych – apel o rozszerzenie definicji regionów przygranicznych, znaczące inwestycje w infrastrukturę, gospodarkę i bezpieczeństwo oraz nowe podejście legislacyjne do regionów sąsiadujących z Ukrainą.
Granica z Ukrainą pominięta w planach?
Zarząd Województwa Podkarpackiego z uznaniem odniósł się do inicjatywy Komisji Europejskiej, jednak zaznacza, że projekt Rozporządzenia „COM(2025) 565 final” w obecnym kształcie pomija istotne obszary. W definicji „wschodnich regionów przygranicznych” brakuje województw graniczących z Ukrainą, w tym właśnie Podkarpacia – regionu, który od 2022 roku stanowi jedno z kluczowych ogniw wsparcia humanitarnego i logistycznego dla pogrążonej w wojnie Ukrainy.
Podkarpackie apeluje o pilne rozszerzenie definicji regionów wschodnich i ich strategiczne wsparcie w ramach unijnej polityki spójności na lata 2028–2034. Jak zaznacza samorząd, to nie tylko kwestia solidarności, ale warunek bezpieczeństwa i stabilności całej wschodniej granicy Wspólnoty Europejskiej.
Gospodarka na granicy ryzyka
Zarząd wskazuje, że wschodnie regiony UE, mimo potencjału rozwojowego, zmagają się z narastającym ryzykiem inwestycyjnym. Sankcje wobec Rosji i Białorusi oraz zmiany w łańcuchach logistycznych doprowadziły do spadku efektywności działalności gospodarczej. Region potrzebuje długofalowych inwestycji, w tym rozbudowy stref aktywności gospodarczej i infrastruktury logistycznej.
Wśród postulatów znalazły się m.in. uproszczenia w zasadach przyznawania wsparcia, zwiększenie intensywności pomocy publicznej (do 100 proc.) oraz promowanie inwestycji o znaczeniu strategicznym, jak projektowane Centrum Akredytacji Technologii Dronowych (tzw. Dolina Dronowa). Kluczowe jest także umiędzynarodowienie gospodarki i odejście od sztywnych map pomocy regionalnej.
Ucieczka młodych z regionu
Zarząd województwa zwraca uwagę na odpływ młodych ludzi z regionu. Jako przeciwdziałanie temu trendowi, proponuje tworzenie specjalnych stref mieszkalnictwa z tanimi mieszkaniami i ulgami podatkowymi.
Szczególną wagę przywiązuje również do rozwoju infrastruktury zdrowotnej – nie tylko w aspekcie codziennej opieki, ale również jako elementu bezpieczeństwa (dual-use), czego przykładem ma być rozbudowa Klinicznego Szpitala Wojewódzkiego nr 2 w Rzeszowie i stworzenie Podkarpackiego Centrum Medycyny Dziecięcej.
Via Carpatia i lotniska
Zarząd Województwa Podkarpackiego domaga się też uznania trasy Via Carpatia za strategiczny korytarz UE w południowo-wschodniej Europie. Równolegle wskazuje na potrzebę modernizacji sieci drogowej oraz rozwój kolei i przejść granicznych z Ukrainą. Szczególne znaczenie ma port lotniczy Rzeszów–Jasionka, który pełni funkcję centrum logistyczno-dyplomatycznego dla całego regionu. Wsparcia wymagają również mniejsze lotniska – w Mielcu i Krośnie – jako element systemu szybkiego reagowania w sytuacjach kryzysowych.
Zarząd województwa jasno wskazuje: Podkarpacie, podobnie jak inne regiony przygraniczne, jest bezpośrednio narażone na zagrożenia związane z agresją Rosji i Białorusi. Konieczne są inwestycje w infrastrukturę ochronną, rozwój systemów monitoringu granicy, a także wzmacnianie niezależności energetycznej poprzez odnawialne źródła energii i nowoczesne systemy magazynowania. Kluczowa staje się również walka z dezinformacją i cyberzagrożeniami.
Realia regionów przygranicznych
Zarząd Województwa Podkarpackiego apeluje o spójne, projektowe podejście w nowej polityce spójności UE. Postuluje też stworzenie mechanizmów umożliwiających szybkie wdrażanie inicjatyw reagujących na zmieniające się warunki geopolityczne. Kluczowe jest także zwiększenie budżetu na działania transgraniczne w ramach programu Interreg NEXT Polska–Ukraina oraz dopuszczenie przedstawicieli regionów wschodnich do bezpośrednich rozmów z Komisją Europejską i DG Regio.
Podkarpackie nie milczy. Wzywa do realnego, a nie symbolicznego wsparcia. W obliczu wojny w Ukrainie, zagrożeń hybrydowych i kryzysu demograficznego – przyszłość wschodnich regionów UE zależy dziś od konkretnych decyzji Brukseli. Regiony przygraniczne, takie jak Podkarpacie, nie mogą dłużej być pomijane.
Czytaj więcej:
PKP Intercity szykuje dwie nowe trasy kolejowe na Podkarpaciu
