Historyczny tunel kolejowy w Szklarach na Podkarpaciu zyskał międzynarodowe znaczenie przyrodnicze. Komisja Europejska zdecydowała o jego objęciu ochroną w ramach sieci Natura 2000. To miejsce łączy bogatą historię kolejnictwa z ochroną unikatowych gatunków zwierząt.
Obiekt stał się właśnie 64. obszarem Natura 2000 w województwie podkarpackim, łącząc ochronę przyrody z turystycznym wykorzystaniem historycznej kolejki „Pogórzanin”.
Tunel w Szklarach
Ten wyjątkowy obiekt powstał w latach 1903 – 1904 jako część wąskotorowej linii kolejowej łączącej Przeworsk z Dynowem. Inicjatywa powstania linii sięga czasów monarchii austro-węgierskiej i miała na celu przede wszystkim obsługę cukrowni w Przeworsku oraz transport drewna, kamieni i płodów rolnych z okolicznych gospodarstw.
Obiekt w Szklarach w powiecie rzeszowskim ma około 602 metry długości, 4,3 m szerokości i 4,7 m wysokości. Położony jest pod Szklarską Górą na trasie Przeworsk – Dynów. Konstrukcja tunelu wykonana jest z piaskowca, a sklepienie wzmocniono prefabrykowanymi blokami betonowymi.
Charakterystyczne wnęki po bokach ścian pełniły funkcje schronień dla pracowników i były miejscami przewidzianymi do umieszczenia materiału wybuchowego podczas budowy. Tunel jest wpisany do Podkarpackiego Rejestru Zabytków i pozostaje jedynym czynnym tunelem na trasach turystycznych kolei wąskotorowych w Polsce.
Nowy obszar Natura 2000
Decyzją wykonawczą Komisji Europejskiej z 24 lutego, tunel w Szklarach został objęty specjalną ochroną w ramach obszaru Natura 2000. Obiekt zajmuje powierzchnię 8,57 ha i obejmuje nie tylko sam tunel, ale także otaczające go fragmenty kompleksów leśnych oraz grunty orne. Obszar ten jest obecnie 64. punktem sieci Natura 2000 w województwie podkarpackim.
Celem utworzenia obszaru jest ochrona zimowisk nietoperzy, w tym rzadkiego mopka zachodniego (Barbastella barbastellus) oraz nocka dużego (Myotis myotis), które znajdują tu odpowiednie warunki do hibernacji. W rekordowym 2013 roku doliczono się w tunelu aż 320 osobników, w tym 270 mopków zachodnich. Obecność tak licznych kolonii podkreśla znaczenie tunelu nie tylko dla regionu, ale i dla całej Europy.
Zmiana została już odnotowana w geoserwisie Generalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska oraz w Centralnym Rejestrze Form Ochrony Przyrody.
Ochrona przyrody i turystyka
Tunel w Szklarach jest nie tylko miejscem zimowania chronionych nietoperzy, ale także wyjątkową atrakcją turystyczną Podkarpacia. Od 1993 roku przez tunel kursuje turystyczna Przeworska Kolejka Wąskotorowa „Pogórzanin”.
Trasa o długości 46 km łączy Przeworsk z Dynowem i prowadzi przez malownicze tereny Pogórza Dynowskiego. Tunel jest najbardziej charakterystycznym punktem kolejki, przyciągając turystów i fotografów z całego kraju.
Ochrona przyrody została zaplanowana w taki sposób, aby nie kolidowała z ruchem turystycznym. Kolejka kursuje wyłącznie w sezonie letnim, od maja do września lub października, czyli poza okresem hibernacji nietoperzy. Dzięki temu możliwe jest bezpieczne współistnienie turystyki i ochrony środowiska.
Znaczenie ekologiczne i społeczne
Tunel w Szklarach pełni rolę kluczowego korytarza ekologicznego dla nietoperzy i innych gatunków leśnych. Jego ochrona w ramach Natura 2000 przyczynia się do zachowania różnorodności biologicznej regionu oraz zapewnia stabilność populacji gatunków chronionych.
Dodatkowo obszar stanowi przykład, jak można łączyć ochronę przyrody z aktywnością turystyczną i promocją dziedzictwa kulturowego. Historia tunelu, unikalna architektura oraz jego funkcja przyrodnicza sprawiają, że miejsce to jest wyjątkowe w skali całej Polski.
Czytaj więcej:
Psychiatra w cieniu skandalu. Lekarz z zarzutami za „lewe” recepty na dane pacjentów
