Polskie samorządy, w tym Rzeszów i Krosno, nadrabiają wieloletnie zaległości w doposażaniu magazynów przeciwpowodziowych i inwentaryzacji piwnic, kiedy ukraińskie metropolie redefiniują pojęcie obrony cywilnej. Analiza wydatków z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (POLiOC) pokazuje głęboką różnicę między polską logistyką kryzysową a ukraińską „miejską odpornością wojenną”.
Podsumowanie, które sporządził Samorządowy Serwis PAP po odpytaniu kilkunastu polskich miast, wskazuje, że polskie samorządy zupełnie inaczej postrzegają obronę cywilną już tylko pomiędzy sobą. Ale prawdziwie kolosalne różnice widać dopiero, kiedy porównamy decyzje zakupowe samorządowców z tymi podejmowanymi w miastach ukraińskich.
Szpital polowy i sprzęt strażacki
Stolica Podkarpacia zrealizuje do końca roku inwestycje o wartości ponad 30,5 mln zł, z czego lwią część stanowi dofinansowanie z budżetu państwa. Analiza rzeszowskich umów wskazuje na silny nacisk na ratownictwo medyczne i techniczną gotowość służb.
Rzeszów postawił na potężne doposażenie medyczne: od systemów ogrzewania pacjentów podczas operacji, przez aparaty do elektrochirurgii i USG przyłóżkowe, aż po defibrylatory. Miasto przygotowuje się na scenariusze masowych zdarzeń, zainwestowało w kontenery do dekontaminacji oraz mobilne stacje uzdatniania wody.
W rzeszowskim koszyku zakupowym znajdziemy też przedmioty bardzo podstawowe: śpiwory, koce, latarki i maski przeciwgazowe. To dowód na to, że samorząd buduje – najwyraźniej – zasoby od zera, gromadząc zapasy, które w wielu krajach zachodnich są standardem magazynowym od dekad.
Krosno stawia na fundamenty
Ciekawe światło na strategię regionu rzuca porównanie Rzeszowa z Krosnem. To jedno z największych miast Podkarpacia przyjęło inną koncepcję zakupową. Podczas gdy Rzeszów skupił się na „ruchomościach”, tj. sprzęcie medycznym i ratowniczym, Krosno zainwestowało w infrastrukturę stałą, kupując nieruchomości pod magazyny obrony cywilnej.
To fundamentalna – dosłownie – różnica w filozofii. Krosno buduje bazę logistyczną (miejsce na sprzęt), podczas gdy Rzeszów sięga po nowoczesną technologią ratowniczą. Co istotne, Krosno zdecydowało się na znacznie większy proporcjonalnie wkład własny (blisko 1 mln zł przy 3,7 mln zł dotacji), co pokazuje determinację tego samorządu w inwestowanie w infrastrukturę.
Polska mapa wydatków: schrony i drony
W skali ogólnopolskiej, jak wynika z raportu Serwisu Samorządowego PAP, dominują dwa nurty: „beton i energia”. Miasta takie jak Poznań, Lublin czy Bydgoszcz masowo inwestują w agresywne przeglądy i modernizacje schronów oraz zakup agregatów prądotwórczych.
Ciekawym trendem jest pojawienie się dronów na listach zakupowych (m.in. Gorzów, Leszno, Jelenia Góra). W Polsce bezzałogowce mają jednak służyć głównie ratownictwu i monitorowaniu zagrożeń naturalnych. Kalisz wyróżnił się na tle kraju, tworząc za 11 mln zł wielofunkcyjne centrum ewakuacji dla… 100 osób. Projekt unikalny, bo łączący funkcję noclegową z zapleczem operacyjnym.
Lekcja zza miedzy: Ukraina i „urban resilience”
Porównanie wydatków polskich miast z celami Kijowa, Charkowa czy Zaporoża obnaża brutalną różnicę między teorią a praktyką wojenną. Polska obrona cywilna to wciąż model „pasywny”. Przygotowanie do ewakuacji i opieki nad poszkodowanymi. Ukraina buduje model „aktywny”.
-
Ochrona przed dronami zamiast monitoringu: podczas gdy polskie miasta kupują drony do obserwacji, Kijów wydaje miliony na drony-interceptory (przechwytujące) i systemy walki elektronicznej (EW). W Zaporożu buduje się tunele antydronowe nad drogami. W Polsce o takiej infrastrukturze nikt jeszcze nie myśli; może i dobrze, bo nie mamy na swoimi terenie wojny, ale co kiedy nagle do nas przyjdzie? Może warto pomyśleć jak być przygotowanym na taką ewentualność.
-
Podziemne miasto: Charków nie remontuje już tylko piwnic – buduje podziemne szkoły i klasy w metrze. To przejście od „miejsca do ukrycia się” do „przestrzeni do życia i nauki” pod ciągłym ostrzałem. Komentarz odnośnie Rzeszów aż ciśnie się na klawiaturę: może warto mieć metro?
-
Zatarcie granic: w Ukrainie budżet miejski finansuje bezpośrednio armię – pojazdy, kamizelki kuloodporne i systemy wykrywania UAV. W Polsce wydatki z Programu Ochrony Ludności i Obrony Cywilnej (POLiOC) są ściśle oddzielone od wydatków militarnych, skupiając się na straży pożarnej i medykach.
-
Energetyka rozproszona: podczas gdy polskie miasta kupują agregaty jako „zapas”, ukraińskie metropolie budują mikrosieci energetyczne i punkty „niezłomności”, wiedząc, że decentralizacja to jedyna szansa na przetrwanie zimy pod rakietami.
Wyścig z czasem?
Polskie samorządy, w tym Rzeszów, wykonały w ostatnim roku ogromny skok, ale – jak podkreślają urzędnicy – działają pod ogromną presją czasu i braków na rynku. Brak cystern czy agregatów to dziś realny problem blokujący inwestycje.
Analiza pokazuje, że Rzeszów i inne polskie miasta budują solidne fundamenty obrony cywilnej czasu pokoju. Jednak ukraińskie doświadczenia sugerują, że w dobie współczesnych konfliktów, koce i śpiwory to dopiero początek drogi, a prawdziwa odporność miasta zaczyna się tam, gdzie infrastruktura potrafi aktywnie bronić się przed atakiem z powietrza i funkcjonować mimo ciągłych ataków. W tym takich ataków, które są skupione na niewinnych cywilach. W Charkowie wojska rosyjskie zajmują się bowiem m.in. polowaniem na ludzi idących po zakupy. (mob)
Czytaj więcej:
„Musicie mówić głośno”. Mateusz Morawiecki ogłasza w Rzeszowie nowy program dla gmin
