Budowa strategicznego odcinka drogi ekspresowej S19 między węzłami Rzeszów Południe i Babica otrzymała potężne wsparcie finansowe z Unii Europejskiej. Inwestycja o wartości przekraczającej 3 mld zł dostała prawie 1,5 mld zł dofinansowania z programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko (FEnIKS).
To pierwsza podpisana w tym roku umowa GDDKiA i jednocześnie jeden z najważniejszych projektów drogowych w południowo-wschodniej Polsce. Na trasie powstaje pierwszy na Podkarpaciu tunel drogowy tej skali, drążony przez gigantyczną maszynę TBM „Karpatka”.
Rekordowe wsparcie z FEnIKS
Podpisana umowa to już dziewiętnasty projekt drogowy finansowany z programu FEnIKS. Łączna wartość wszystkich inwestycji objętych wsparciem wynosi 27,4 mld zł, a unijne dofinansowanie osiągnęło dotąd 12,1 mld zł. Docelowo środki dla sektora transportu mają objąć 30 projektów i sięgnąć około 18 mld zł, finansowanych z Funduszu Spójności i Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego.
Nowa pula środków obejmuje perspektywę 2021 – 2027. Część wcześniejszych umów miała charakter tzw. fazowania, czyli łączyła finansowanie z poprzedniego Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014 – 2020 z nowym FEnIKS. Odcinek pod Rzeszowem należy już do inwestycji finansowanych w pełni z aktualnego programu. Dodajmy, że GDDKiA w lipcu ubiegłego roku podpisało już umowę o dofinansowanie rozbudowy S19 na odcinku Sokołów Małopolski Północ – Jasionka.
Znaczenie tych inwestycji wykracza poza region i kraj. Trasa jest elementem transeuropejskiej sieci transportowej oraz międzynarodowego korytarza Via Carpatia, który ma stworzyć kręgosłup transportowy wschodniej części Unii Europejskiej od Bałtyku po Bałkany i Morze Egejskie.
Tunel pod Grochowiczną
Najbardziej spektakularną częścią inwestycji jest tunel o długości 2255 metrów drążony pod wzgórzem Grochowiczna. W połowie grudnia maszyna TBM „Karpatka” przebiła się na północną stronę wzniesienia, kończąc pierwszą nitkę. Teraz przechodzi przygotowania do rozpoczęcia drążenia drugiej nawy tunelu.
Proces wiercenia trwał półtora roku i odbywał się na głębokości przekraczającej 100 metrów pod powierzchnią terenu. Skala przedsięwzięcia najlepiej oddają parametry urządzenia – to 114 metrów długości, 15 metrów szerokości i około 4400 ton masy.
Serce maszyny stanowi 400-tonowy pierścień skrawający wyposażony w 471 narzędzi wiercących. Napęd zapewnia system hydrauliczno-elektryczny z 12 silnikami o mocy 1 MW każdy, co czyni „Karpatkę” jedną z największych tarcz TBM pracujących obecnie w Polsce.
Infrastruktura transportowa i ratownicza
Odcinek drogi ekspresowej S19 Rzeszów Południe – Babica będzie miał 10,3 km długości i obejmie znacznie więcej niż samą jezdnię. W ramach zadania zaplanowano budowę węzła drogowego Babica oraz pary Miejsc Obsługi Podróżnych Lutoryż, które obsłużą ruch tranzytowy i dalekobieżny.
Na trasie powstaną także mosty, wiadukty i przepusty, a także infrastruktura środowiskowa – ekrany akustyczne, przejścia dla zwierząt i specjalne zabezpieczenia dla nietoperzy. To elementy wymagane przy inwestycjach przecinających tereny przyrodniczo cenne i górzyste.
Projekt obejmuje również lądowisko dla śmigłowców Lotniczego Pogotowia Ratunkowego. Oznacza to, że droga będzie przystosowana do szybkiej obsługi zdarzeń masowych i poważnych wypadków na jednym z przyszłych głównych korytarzy transportowych kraju.
Kiedy pojedziemy tą trasą?
Inwestycję realizuje konsorcjum Mostostal Warszawa i Acciona Construcción w systemie „projektuj i buduj”. Sam kontrakt budowlany ma wartość ponad 2,2 mld zł, natomiast całkowity koszt przedsięwzięcia, po uwzględnieniu wszystkich elementów, przekracza 3 mld zł.
Zakończenie prac planowane jest na 2028 rok. Po oddaniu do ruchu będzie to jeden z kluczowych fragmentów polskiej części Via Carpatia, który odciąży lokalne miejscowości od ruchu ciężarowego i skróci czas przejazdu na osi północ – południe.
Dla Podkarpacia oznacza to faktyczne włączenie regionu do głównego europejskiego systemu transportowego, nie tylko drogowego, ale również logistycznego i gospodarczego.
(oprac. BL / PAP)
Czytaj więcej:
Nowa linia autobusowa w Rzeszowie. Będzie połączenie przez Wisłokostradę
