Od nowego roku szkolnego uczniowie nie unikną już nowego przedmiotu. Decyzja Ministerstwa Edukacji Narodowej wywołuje ogromne emocje i polityczne napięcia. Kluczowy element programu edukacji zdrowotnej pozostanie jednak wyborem, a nie obowiązkiem.
Zmiany w polskiej szkole stają się faktem. Warto dodać, że na te zajęcia (które w obecnym roku szkolnym nie są obowiązkowe) na Podkarpaciu uczęszczało tylko nieco ponad 17 proc. uprawnionych. To właśnie największy odsetek uczniów z naszego regionu czekają więc największe od września największe zmiany.
Przedmiot, który dzieli Polaków
Minister edukacji Barbara Nowacka ogłosiła przełomową decyzję. Od nowego roku szkolnego 2026/2027 edukacja zdrowotna stanie się przedmiotem obowiązkowym. To duża zmiana względem obecnej formuły, w której zajęcia są fakultatywne i uczestniczy w nich zaledwie około 30 proc. uczniów.
Jednocześnie resort zdecydował się na istotny kompromis. – Przedmiot będzie składał się tak naprawdę z dwóch przedmiotów, czyli przedmiotu edukacja zdrowotna takiego, jakim jest, i nieobowiązkowego przedmiotu, który będzie prawdopodobnie około jedną dziesiątą całości przedmiotu, dotyczącego wiedzy o zdrowiu seksualnym – powiedziała Nowacka.
Oznacza to, że kluczowy fragment programu, który wzbudzał największe spory różnych środowisk ideologicznych i politycznych pozostanie poza obowiązkiem szkolnym. Decyzja ta kończy miesiące niepewności i politycznych sporów wokół przyszłości przedmiotu, który zastąpił wychowanie do życia w rodzinie. Jednocześnie otwiera nowy rozdział w debacie o granicach edukacji państwowej.
Co z wiedzą o zdrowiu seksualnym?
Największe emocje budzi fakt, że udział uczniów w zajęciach dotyczących zdrowia seksualnego będzie zależał wyłącznie od decyzji rodziców. Ten element programu ma obejmować zaledwie jedną lub dwie lekcje w ciągu roku, ale to właśnie on wywołał największy sprzeciw najbardziej prawicowej części społeczeństwa.
Szefowa MEN jasno wskazała powód takiego rozwiązania. Podkreśliła, że respektuje „presję” części środowisk, bo „szkoła potrzebuje spokoju”. To wyraźny sygnał, że decyzja nie była wyłącznie merytoryczna, lecz również polityczna i społeczna.
Jednocześnie ministerstwo nie rezygnuje z promowania tej części zajęć. – Wiedza o zdrowiu seksualnym jest tak samo ważna jak wiedza o każdym innym fragmencie zdrowia – zaznaczyła Nowacka, zapowiadając zachęcanie rodziców do zapisywania dzieci na ten moduł.
Sukces z gorzkim kompromisem
Decyzję o obowiązkowości edukacji zdrowotnej pozytywnie oceniają eksperci, choć nie ukrywają rozczarowania przyjętym kompromisem. Seksuolog prof. Zbigniew Izdebski nie ma wątpliwości, że to krok naprzód. – Mamy duży sukces, jeśli chodzi o to, że edukacja zdrowotna będzie przedmiotem obowiązkowym, a nie fakultatywnym, jak dotychczas – powiedział w rozmowie z PAP.
Jednocześnie nie kryje swojego stanowiska wobec wyłączenia części seksualnej. – Jako osoba zajmująca się problematyką zdrowia, w tym zdrowia seksualnego, wolałbym, żeby zdrowie seksualne, fizyczne, psychiczne i wszystkie inne komponenty zdrowia, które były w programie podstaw programowych, znalazły się jako jeden przedmiot – podkreślił.
To stanowisko pokazuje wyraźny rozdźwięk między podejściem naukowym a polityczną rzeczywistością.
Polityka, protesty i presja społeczna
Spór o edukację zdrowotną od początku miał silny wymiar polityczny. Wcześniej sceptycyzm wobec obowiązkowego charakteru zajęć wyrażali nawet premier Donald Tusk (KO) oraz wicepremier Władysław Kosiniak-Kamysz (PSL). Jak wskazywali, w takich sprawach lepsza jest dobrowolność niż przymus.
Na ulicach pojawiały się ponadto protesty znacznie bardziej konserwatywnych organizacji społecznych, które alarmowały o rzekomej „seksualizacji dzieci”. Do krytyków dołączyła także Konferencja Episkopatu Polski, wskazując na konstytucyjne prawa rodziców do wychowania dzieci zgodnie z własnymi przekonaniami.
Z drugiej strony pojawiały się głosy wsparcia ze strony środowisk medycznych i organizacji pacjentów. W jednym z apeli podkreślono: „Dzieciom trzeba dać szansę i nie ulegać narracjom opartym na strachu i dezinformacji, a na podjęcie decyzji pozostały ostatnie dni”.
Niskie zainteresowanie i różnice regionalne
Dotychczasowe dane pokazują, że zainteresowanie przedmiotem było ograniczone, szczególnie w szkołach ponadpodstawowych. W liceach uczęszczało na niego zaledwie nieco ponad 10 proc. uczniów, a w technikach jeszcze mniej.
Szczególnie wyraźne różnice widać na mapie Polski. Najwięcej uczniów uczestniczyło w zajęciach w województwach zachodnich, podczas gdy w regionach wschodnich, w tym na Podkarpaciu, odsetek był najniższy i wynosił zaledwie 17,19 proc.
To właśnie te dysproporcje były jednym z argumentów za wprowadzeniem obowiązkowości. Resort chce w ten sposób zapewnić wszystkim uczniom równy dostęp do wiedzy o zdrowiu, niezależnie od miejsca zamieszkania.
Co dalej z edukacją zdrowotną?
Ostateczny kształt programu nie jest jeszcze znany. Ministerstwo zapowiada powołanie zespołu ekspertów, który opracuje szczegółową podstawę programową. W jego skład wejdą lekarze, nauczyciele i specjaliści zdrowia publicznego.
Decyzja o obowiązkowości to dopiero początek zmian, które mogą na nowo zdefiniować rolę szkoły w wychowaniu młodego pokolenia. Jedno jest pewne – temat edukacji zdrowotnej jeszcze długo pozostanie jednym z najbardziej gorących sporów w polskiej debacie publicznej.
(PAP)
Czytaj więcej:
Afera w Uzdrowisku Rymanów. CBA: była wojewoda podkarpacka miała otrzymać łapówkę
Czytasz Rzeszów News? Twoje wsparcie pozwoli nam działać sprawniej.
