Grafika: Rzeszów News

Najpierw huk eksplozji, a dopiero potem wycie syren i wiadomości tekstowe – tak poranek po upadku rosyjskich obiektów powietrznych relacjonują mieszkańcy Podkarpacia. Podczas popołudniowej konferencji prasowej dziennikarze skonfrontowali z tymi doniesieniami premiera Donalda Tuska, który zapowiedział pilną weryfikację działania systemów ostrzegania w MSWiA.

Tymczasem w regionie – gdzie obiekty spadły w Mołodyczu i Rudniku nad Sanem – incydent sparaliżował kolej, lotnisko w Jasionce oraz pracę lokalnych szkół.

Mieszkańcy: ostrzeżenia przyszły po wybuchu

Największe kontrowersje wokół porannego incydentu na Podkarpaciu dotyczą skuteczności i czasu reakcji systemów powiadamiania ludności. Podczas popołudniowej konferencji prasowej dziennikarze przekazali premierowi Donaldowi Tuskowi bezpośrednie relacje mieszkańców Podkarpacia, z których wynika, że wszystkie kanały ostrzegania obywateli – zarówno syreny alarmowe, jak i alerty Rządowego Centrum Bezpieczeństwa (RCB) – zadziałały dopiero po wybuchu obiektu.

Wobec tak jednoznacznych sygnałów płynących z Podkarpacia szef rządu zapowiedział natychmiastowe sprawdzenie procedur.

– Skontaktuję się z szefem MSWiA, żeby podał dokładną informację gdzie, jakiego typu alarm i jakiego typu SMS-y mieszkańcy Lubelszczyzny i Podkarpacia otrzymywali – zadeklarował Donald Tusk.

Władze: system zadziałał prawidłowo. Mieszkańcy: zadziałał po fakcie

Relacje mieszkańców stoją w wyraźnej sprzeczności z dotychczasowymi komunikatami przedstawicieli władz, którzy przekonują, że system zadziałał prawidłowo:

  • wojewoda podkarpacka Teresa Kubas-Hul stwierdziła, że ze wstępnych analiz wynika, iż syreny uruchomiono jeszcze przed oficjalnym zgłoszeniem zdarzenia przez jednego z mieszkańców.
  • rzecznik rządu Adam Szłapka oświadczył, że państwo i służby „zdały test”, przedstawiając szczegółową chronologię: pierwsze ostrzeżenie RCB miało zostać wysłane już o godz. 2.31, właściwy alert nadano o godz. 6.30, minutę później zawyły syreny w Nowym Lipowcu, a rakieta spadła o godz. 6.36.
  • Szef Biura Bezpieczeństwa Narodowego Bartosz Grodecki przekazał natomiast, że według danych BBN do naruszenia polskiej przestrzeni powietrznej doszło o godz. 6.29 i 6.34.

Paraliż kolei, szkół i lotniska w Jasionce

Zanim rozgorzała dyskusja o spóźnionych alertach, mieszkańcy Podkarpacia odczuli bezpośrednie skutki nocnego, zmasowanego ataku Rosji na Ukrainę. Spośród jedenastu obiektów operujących tuż przy polskiej granicy, trzy naruszyły przestrzeń powietrzną RP.

Dwa z nich spadły na terenie województwa podkarpackiego: w miejscowości Mołodycz w powiecie jarosławskim oraz w Rudniku nad Sanem w powiecie niżańskim. Trzeci obiekt – zidentyfikowany wstępnie jako rakieta Ch-101 – uderzył tuż za granicą regionu, w Nowym Lipowcu w powiecie biłgorajskim, zaledwie 200–300 metrów od zabudowań, gdzie eksplozja uszkodziła dach jednego z budynków.

Przez całą noc nad regionem operowały polskie myśliwce F-16, szwedzkie Gripeny, holenderski samolot do tankowania w powietrzu oraz samolot wczesnego rozpoznania Saab. W związku z zagrożeniem czasowo ewakuowano wieżę kontroli lotów na lotnisku Rzeszów-Jasionka, a operacje lotnicze w Rzeszowie i Lublinie wstrzymano.

Poranny incydent mocno odbił się na codziennym życiu mieszkańców Podkarpacia. Do godziny 7.33 całkowicie wstrzymano ruch pociągów w całym województwie, a na linii kolejowej nr 68 (na odcinku Nisko – Rudnik nad Sanem – Łętownia) składy stanęły w miejscu, co przełożyło się na opóźnienia 34 pociągów i 4 samolotów w skali kraju. W samym Rudniku nad Sanem odwołano zajęcia w dwóch szkołach podstawowych (podobnie jak w sześciu placówkach w sąsiednim powiecie biłgorajskim). Teren upadku obiektów zabezpieczało łącznie 30 jednostek ochrony przeciwpożarowej, blisko 50 strażaków i 190 policjantów.

Szef MON w Nowej Dębie o rosyjskiej prowokacji i ochronie nieba

W piątek uwaga władz wojskowych skupiła się również na podkarpackiej Nowej Dębie, gdzie odbywają się ćwiczenia wojskowe państw tzw. koalicji chętnych. Podczas zorganizowanej tam konferencji prasowej wicepremier i szef MON Władysław Kosiniak-Kamysz zapewniał mieszkańców regionu, że w wyniku nocnych zdarzeń nikt nie ucierpiał i nie odnotowano zniszczeń infrastruktury krytycznej.

Minister obrony ocenił, że data i miejsce incydentu nie są przypadkowe, wskazując bezpośrednio na manewry w Nowej Dębie odbywające się tuż obok rejonu działania polskiego i sojuszniczego lotnictwa.

– Miał na celu zniszczenie współpracy państw zachodnich, które niosą pomoc Ukrainie. Nie możemy się temu poddać – podkreślił Kosiniak-Kamysz, zapowiadając wniosek do sekretarza generalnego NATO Marka Rutte o wydzielenie dodatkowych sił w ramach operacji Eastern Sentry, aby wzmocnić obronę powietrzną i systemy rozpoznawcze na wschodniej flance.

Dlaczego obiekty nie zostały zestrzelone?

Wśród mieszkańców przygranicznych powiatów powraca jednocześnie pytanie, dlaczego obiekty nie zostały zestrzelone, zanim spadły na polską ziemię. Rzecznik Dowództwa Operacyjnego RSZ płk Jacek Goryszewski tłumaczył, że polskie i szwedzkie myśliwce miały zgodę na użycie uzbrojenia, ale nie zostały spełnione ku temu odpowiednie warunki.

Analityk wojskowy ppłk Maciej Korowaj zwrócił z kolei uwagę na wymiar polityczny takich decyzji – zestrzelenie rosyjskich rakiet jeszcze przed polską granicą mogłoby zostać odebrane przez Moskwę jako sygnał włączenia się Polski do wojny, choć sam ekspert przyznał, że gdyby decyzja należała do niego, nie czekałby, „aż dojdzie do tragedii”. (mob/PAP)

Czytaj więcej: 

Niezidentyfikowany obiekt leciał nisko nad Rzeszowem. Służby szybko namierzyły świadków