Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego podsumowało rok działalności Polsko-Ukraińskiej Grupy Roboczej ds. godnych pochówków. W opublikowanym raporcie istotne miejsce zajmuje województwo podkarpackie. To właśnie w Jureczkowej prowadzono w 2025 roku prace poszukiwawcze, które – zgodnie z zapowiedziami resortu – będą kontynuowane również w nadchodzącym roku.
Resort kultury we wtorkowym komunikacie podkreślił ogromne zaangażowanie ekspertów oraz instytucji w skomplikowany proces negocjacji i prac terenowych. Działania te są efektem przełomu politycznego, jaki nastąpił po rozmowach premiera Donalda Tuska z prezydentem Wołodymyrem Zełenskim, otwierając drogę do godnego pochówku ofiar konfliktów i represji, w tym ofiar z lat 1943-1947.
Ślady historii na Podkarpaciu
Współpraca polsko-ukraińska w 2025 roku przybrała wymiar konkretnych prac terenowych, które objęły m.in. południowo-wschodnią Polskę. W ramach działań Grupy Roboczej ukraińska ekspedycja, przy udziale strony polskiej, przeprowadziła prace poszukiwawcze we wsi Jureczkowa w województwie podkarpackim.
Działania w tym regionie nie zostały zakończone. Ministerstwo Kultury zapowiedziało, że prace w dotychczasowym formacie będą kontynuowane w 2026 roku. Na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej to właśnie Jureczkowa została wskazana jako miejsce dalszych badań. Oprócz Podkarpacia, analogiczne prace po stronie polskiej zaplanowano również w Sahryniu i Łaskowie.
Strony zadeklarowały, że wszystkie działania będą oparte o procedury prawne i administracyjne funkcjonujące w obu państwach. Spodziewana jest również realizacja kolejnych wniosków o poszukiwania i ekshumacje, składanych przez podmioty takie jak Instytut Pamięci Narodowej czy Pomorski Uniwersytet Medyczny.
Prace na Ukrainie i godne pochówki
Równolegle do działań na Podkarpaciu, intensywne prace trwały za wschodnią granicą. W 2025 roku przeprowadzono ekshumacje na terenie dawnej wsi Puźniki w obwodzie tarnopolskim oraz w Starych Zboiskach, znajdujących się obecnie w granicach Lwowa. Efektem tych starań były uroczyste pogrzeby odnalezionych szczątków, które odbyły się 6 września i 14 listopada z udziałem rodzin ofiar i duchowieństwa.
Plany na 2026 rok zakładają kontynuację prac na Ukrainie, w tym we Lwowie (dawna wieś Hołosko) oraz w Puźnikach. Ponadto, po uzyskaniu odpowiednich zgód, poszukiwania i ekshumacje mają objąć teren dawnych wsi Huta Pieniacka i Ostrówki oraz miejscowość Ugły. W tej ostatniej miejscowości (obwód rówieński) jeszcze w 2025 roku ma odbyć się rekonesans badawczy przygotowujący pełnowymiarowe działania.
Intensywny rok rozmów
Rok 2025 był okresem wytężonej pracy dyplomatycznej i eksperckiej. Grupa Robocza spotkała się pięciokrotnie: we Lwowie, Warszawie oraz w Mościskach. Podczas tych spotkań monitorowano postępy prac i potwierdzono konieczność realizacji wszystkich złożonych wniosków, mimo trudnej sytuacji bezpieczeństwa związanej z rosyjską agresją.
Ministerstwo podkreśla, że wspólna pamięć i gotowość do porozumienia zbliżają oba narody w imię wartości opartych na chrześcijańskiej tradycji i dobrym sąsiedztwie. Prace Grupy Roboczej, współprzewodniczonej przez Pawła Kowala, mają na celu doprowadzenie do pozytywnego rozpatrzenia dotychczasowych wniosków i ustalenia przejrzystych procedur na przyszłość.
(mob/PAP)
Czytaj więcej:
Rzeszów bez budżetu i w ogniu oskarżeń. Remis podczas głosowania, dogrywka w social mediach
