Miała być architektoniczną wizytówką Rzeszowa i nowym sercem miejskiej kultury. Dziś przyszłość Auli Miejskiej stoi pod ogromnym znakiem zapytania po tym, jak zwycięzca prestiżowego konkursu wycofał się z realizacji projektu.
Podczas ostatniej sesji Rady Miasta rozgorzała dyskusja, czy kontynuować inwestycję z projektem, który zdobył drugą nagrodę, czy przesunąć miliony na inne potrzeby miasta?
Miała być symbolem, temat utknął
Aula Miejska miała powstać w samym centrum Rzeszowa (przy ul. Słowackiego), tuż przy ratuszu, na terenie obecnego parkingu. Konkurs architektoniczny ogłoszony przez miasto i rzeszowski oddział Stowarzyszenia Architektów Polskich wzbudził ogromne zainteresowanie środowiska architektów z całej Polski. Do udziału zgłosiło się aż 103 uczestników, a finalnie złożono 45 prac konkursowych.
Założenie było ambitne. Miasto chciało stworzyć obiekt o ponadregionalnym znaczeniu, który nie tylko wzbogaci ofertę kulturalną Rzeszowa, ale stanie się również rozpoznawalnym symbolem nowoczesnej architektury w historycznym centrum miasta. Aula miała służyć konferencjom, wydarzeniom artystycznym i spotkaniom mieszkańców, a jednocześnie wpisywać się w koncepcję „Miasta Innowacji”.
Pierwszą nagrodę (50 tys. zł i rozmowy ws. opracowania dokumentacji projektowej) zdobyła propozycja warszawskiej pracowni projektowej Karola Żurawskiego, przygotowana wspólnie z Szymonem Chwazikiem i Michałem Teodorczykiem. Drugie miejsce zajął rzeszowski zespół pracowni BeTA Architekci i Onda Architektura, a ich reprezentantami byli: Cezary Szpytma, Magdalena Szpytma, Joanna Matraszek, Michał Matraszek i Karolina Broda.
Oczywiście to właśnie projekt laureata pierwszego miejsca miał zostać podstawą do dalszego projektowania inwestycji. Według pierwotnych planów, prace projektowe miały się rozpocząć w 2024 r. Rok później inwestycja miała uzyskać pozwolenie na budowę, miał być też rozstrzygnięty przetarg na wykonawcę prac. Termin zakończenia budowy, której koszty miały wynieść około 35-37 mln zł, określano na 2027 lub 2028 rok. Teraz wiemy już, że to niewykonalne.
Jak wyglądał zwycięski projekt?
Projekt, który zajął pierwsze miejsce w konkursie, był propozycją nowoczesnego obiektu, który jednocześnie bardzo mocno nawiązuje do historycznej zabudowy rzeszowskiego Rynku. Budynek miał domknąć przestrzeń placu ratuszowego, ale został zaprojektowany w taki sposób, by nie konkurować z bryłą ratusza. Kaskadowa forma, spadzisty dach i rytmiczne pionowe podziały elewacji miały sprawić, że aula wpisywałaby się w charakter otaczających ją kamienic.
Architekci wykorzystali materiały i detale kojarzone ze staromiejską zabudową, czyli ceglane odcienie elewacji, żeliwne elementy oraz sklepienia inspirowane piwnicami dawnych kamienic.
Budynek zaplanowano jako wielofunkcyjne centrum życia społecznego i kulturalnego. Na parterze miał się znajdować reprezentacyjny hol przeznaczony na przestrzenie wystawowe i konferencyjne, a także kawiarnię. Główna przestrzeń ekspozycyjna została ukryta w kondygnacji podziemnej, natomiast na piętrze przewidziano nowoczesną salę wielofunkcyjną z modułowym układem sceny i widowni. Dzięki temu w Auli Miejskiej mogłyby się odbywać koncerty, spektakle teatralne, a także inne wydarzenia kulturalne i miejskie.
Ważnymi elementami koncepcji były rozwiązania proekologiczne. Architekci zakładali ograniczenie ilości betonu oraz zastosowanie naturalnych materiałów wykończeniowych, co zmniejszyłoby ślad węglowy inwestycji. Aula miała być wyposażona w systemy wykorzystujące odnawialne źródła energii, w tym pompy ciepła i panele fotowoltaiczne. Ponadto w miejscu obecnego parkingu przy ul. Słowackiego zaprojektowano ogród deszczowy, który miał gromadzić i wykorzystywać wodę opadową do podlewania zieleni.
Budynek kultury zamiast parkingu
Problem w tym, że zwycięzca konkursu po czasie wycofał się z realizacji zadania. Jak się okazuje, problemem miały być koszty realizacji projektu, które z czasem wzrosły, a według założeń miasta powinny zmieścić się w kwocie około 2,5 mln zł. Tym samym miasto zostało z gotowym konkursem, środkami finansowymi i bez projektanta, który miał poprowadzić inwestycję dalej.
Podczas sesji Rady Miasta dyskusja wokół Auli Miejskiej momentami była bardzo gorąca. Część radnych przekonywała, że inwestycja jest potrzebna i może ożywić kulturalnie ścisłe centrum Rzeszowa. Inni alarmowali, że miasto nie powinno angażować ogromnych pieniędzy w kolejną prestiżową inwestycję, która nie odpowiada faktycznym potrzebom mieszkańców.
Radny Robert Kultys przypominał, że idea zagospodarowania działki przy ratuszu na cele kulturalne pojawiła się już wiele lat temu. – Od wielu lat nasze środowisko apelowało, żeby ten obskurny parking przy ratuszu zagospodarować na jakiś cel kultury, cel miejski – powiedział przedstawiciel klubu radnych Prawa i Sprawiedliwości.
Kultys podkreślał również, że w przeszłości udało się zablokować pomysł budowy parkingu wielopoziomowego w tym miejscu, którego orędownikiem miał być były prezydent Rzeszowa Tadeusz Ferenc. – Całe szczęście udało się uratować to miejsce. Udało mi się wtedy przekonać kilku radnych z lewej strony sali, żeby pomysłu pana prezydenta Ferenca nie zrealizować i dzisiaj mamy cały czas możliwość postawienia w naszym „salonie miejskim” budynku kultury – dodawał.
Aula Miejska pod znakiem zapytania
Radny PiS nie ukrywał rozczarowania po wycofaniu się autora zwycięskiego projektu. Dodał jednocześnie, że pomysł na zagospodarowanie terenu przy ratuszu nie powinien zostać zapomniany.
– Udało nam się uratować tę działkę miejską przed zabudową infrastrukturalną parkingu wielopoziomowego. Budowa Auli Miejskiej pozwoliłaby w ten narożnik Rynku wpuścić troszkę życia, żeby nasze piękne Stare Miasto nie kończyło się na ścianie ratusza – zaapelował Kultys.
Jednocześnie zasugerował, że miasto powinno rozważyć przekazanie dalszych prac autorom projektu, który zdobył drugą nagrodę.
W miejskiej opozycji pojawiły się jednak także bardzo sceptyczne głosy dotyczące powodzenia tej inwestycji. – Na jednej z komisji jeden z zastępców prezydenta powiedział, że my i tak tego nie wybudujemy. Samo spełniająca się przepowiednia – skwitował Jacek Strojny z klubu Razem dla Rzeszowa.
Są ważniejsze inwestycje?
Pomysł budowy Auli Miejskiej mocno krytykował inny radny PiS, Aleksander Szala. W jego ocenie Rzeszów skupia się na wielkich i kosztownych projektach, podczas gdy mieszkańcy oczekują bardziej podstawowych inwestycji. – Przerost formy nad treścią, albo przerost ambicji nad możliwościami – ocenił. W swoim wystąpieniu wyliczał kolejne duże przedsięwzięcia planowane przez miasto, wskazując na ich ogromne koszty.
– Aquapark 500 mln zł, Aula Miejska z zerową liczbą miejsc parkingowych 235-250 mln zł, Podkarpackie Centrum Lekkiej Atletyki bez możliwości wyprowadzenia ludzi po imprezie masowej na teren, który by umożliwiał łatwe rozproszenie 194 mln zł na razie, bo to są jeszcze początki. Budowa Biblioteki Nowa 450 mln zł, w tym prawdopodobnie około trzydziestu procent kosztów miasta. To wszystko zadania, które ładnie wyglądają, ale my, mieszkańcy, potrzebujemy wygodniejszego, łatwiejszego życia i funkcjonowania – wymieniał.
Radny przekonywał, że mieszkańcy bardziej potrzebują nowych dróg, parkingów i poprawy codziennego komfortu życia niż kosztownych inwestycji w postaci reprezentacyjnych obiektów. – Nie wiem czy jest sens zadłużać nasze pokolenia na przyszłość tak drogą inwestycją, która nie jest aż tak oczekiwana przez mieszkańców. Zapominamy o rzeczach, które potrzeba zrobić na już, a trzeba zauważać, które cele dla naszego miasta są najistotniejsze. Oczekujemy małych, drobnych inwestycji na osiedlach, dróg, parkingów. Zacznijmy patrzeć na komfort mieszkańców, na nasze doczesne potrzeby – apelował.
Miliony zamrożone, decyzji brak
Dodatkowe emocje budzi kwestia pieniędzy zabezpieczonych na realizację inwestycji. Po wycofaniu się zwycięzcy konkursu środki pozostały w budżecie miasta, ale obecnie nie wiadomo, co dalej się z nimi stanie.
Do sprawy odniósł się także radny PiS Andrzej Szlachta. – Uwolniły się środki w wyniku zmiany dotyczącej Auli Miejskiej. I my te środki mrozimy – podkreślał z dezaprobatą. W praktyce oznacza to, że przyszłość jednej z najbardziej medialnych inwestycji ostatnich lat pozostaje całkowicie niepewna. Radni stoją przed trudnym wyborem: kontynuować inwestycję w innych realiach projektowych, czy całkowicie zrezygnować z budowy Auli Miejskiej.
Zwolennicy projektu przekonują, że Rzeszów potrzebuje reprezentacyjnej przestrzeni kulturalnej w centrum miasta i nowoczesnej architektury, która stanie się symbolem rozwijającej się stolicy Podkarpacia. Przeciwnicy odpowiadają jednak, że w czasie rosnących kosztów i ogromnych wydatków inwestycyjnych miasto powinno skupić się przede wszystkim na drogach, komunikacji i codziennych problemach mieszkańców.
Z pewnością teren przy ratuszu jeszcze niejednokrotnie stanie się jednym z najgorętszych tematów politycznych w Rzeszowie. Decyzja w tej sprawie nie została jeszcze podjęta.
Czytaj więcej:
Ważą się losy rzeszowskiej szkoły. Czy miasto zdąży wykupić teren?
