Most Załęski w Rzeszowie zyskał patrona, którego historia łączy Polskę i Holandię. Uroczystość odbyła się w wyjątkowym dniu, przypominającym o jednym z największych zwycięstw polskich żołnierzy podczas II wojny światowej.
Pojawiła się też propozycja, która może sprawić, że pamięć o legendarnym dowódcy zostanie w mieście utrwalona w jeszcze bardziej widoczny sposób.
Most im. Generała Stanisława Maczka
W czwartek w Rzeszowie odsłonięto tablicę z nazwą Mostu Załęskiego imienia generała Stanisława Maczka. Symboliczne wydarzenie odbyło się dokładnie w 82. rocznicę wyzwolenia holenderskiej Bredy przez żołnierzy 1. Dywizji Pancernej dowodzonej przez generała Stanisława Maczka. Nowy most nad Wisłokiem ma przypominać nie tylko o zasługach polskiego dowódcy, ale również o historycznych więziach łączących Polskę i Holandię.
Podczas uroczystości prezydent Rzeszowa Konrad Fijołek podkreślał znaczenie patrona zarówno dla historii miasta, jak i współczesnych relacji międzynarodowych.
– To most, który od niedawna łączy dwa brzegi Wisłoka, ale i most, który łączy nas, Polaków z mieszkańcami Królestwa Niderlandów. Generał Maczek bronił w 1939 r. Rzeszowa, a w 1944 r. wyzwolił Bredę. Jest więc najlepszym patronem naszej współpracy. Dzisiaj jest znakomita okazja, żeby podziękować za to, że tak jak generał Maczek, 82 lata temu, wyzwalał i dawał wolność narodowi holenderskiemu, tak dziś właśnie wojska Królestwa Niderlandów strzegą naszego nieba przed militarnym zagrożeniem – mówił Fijołek.
Prezydent Rzeszowa nawiązał tym samym do stacjonujących na lotnisku w Jasionce wojsk holenderskich z ramienia Paktu Północnoatlantyckiego. Kontyngent chroni tamtejszy węzeł logistyczny NATO wspierający Ukrainę. W skład holenderskich sił wchodzą m.in. systemy obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej Patriot.
Holandia pamięta o polskich żołnierzach
W uroczystości uczestniczył ambasador Królestwa Niderlandów w Polsce Jennes de Mol. Podkreślił, że udział polskich żołnierzy w wyzwoleniu Holandii pozostaje ważną częścią historii tego kraju. – To dla mnie ogromny zaszczyt, że mogę dziś uczcić pamięć generała Stanisława Maczka i jego bohaterskich żołnierzy. Wkład Polaków w wyzwolenie Holandii spod nazistowskiej okupacji na trwałe zapisał się w naszej zbiorowej pamięci narodowej – zaznaczył de Mol.
Jak dodał, współczesna sytuacja w Europie pokazuje, że pokój i bezpieczeństwo nie mogą być traktowane jako coś oczywistego. Polska i Holandia pozostają ważnymi partnerami w Unii Europejskiej oraz sojusznikami w NATO.
Znaczenie nowego patrona podkreśliła również wojewoda podkarpacka Teresa Kubas-Hul. Zwróciła uwagę, że most ma symbolizować nie tylko wspólną historię wojskową, ale także przyjaźń i współpracę obu narodów w innych dziedzinach, w tym na płaszczyźnie gospodarki i kultury. – Przemieszczając się tędy, będziemy sobie o tym przypominali i zawsze czcili naszego wspólnego bohatera, jakim jest generał Stanisław Maczek – mówiła Kubas-Hul.
Pomnik generała w Rzeszowie?
Podczas uroczystości pojawiła się również propozycja upamiętnienia generała w jeszcze bardziej okazałej formie. Z pomysłem budowy pomnika Stanisława Maczka w Rzeszowie wystąpił dowódca 21. Brygady Strzelców Podhalańskich, generał brygady Marcin Dusza. – Cieszę się, że zarówno prezydent, jak i pani wojewoda są mu przychylni – stwierdził dowódca Podhalańczyków.
Wskazał również na szczególne znaczenie 10. Brygady Kawalerii, z którą związany był generał Maczek i która stacjonowała w Rzeszowie. – Warto zaakcentować, że 10 Brygada Kawalerii, stacjonująca w Rzeszowie, a którą dowodził Stanisław Maczek, była jedyną jednostką, która wykonała swoje zadania w kampanii wrześniowej. Generał to wzór do naśladowania – mówił.
W uroczystości uczestniczyli także przedstawiciele holenderskich sił zbrojnych i dyplomacji. Wśród nich znaleźli się podpułkownik Pel van den Kerkhoff, attaché obrony Ambasady Królestwa Niderlandów, podpułkownik Lennart Cornelisse, dowódca niderlandzkiego kontyngentu wojskowego, chorąży Joey van Waaijenburg oraz Huub von Frijtag Drabbe, radca i szef Wydziału Ekonomicznego Ambasady Królestwa Niderlandów.
Stronę polską reprezentował także podpułkownik Przemysław Jarema, dowódca 31. Batalionu Lekkiej Piechoty 3. Podkarpackiej Brygady Obrony Terytorialnej.
Generał Maczek bronił Rzeszowa
Stanisław Maczek zdobywał doświadczenie wojskowe podczas I wojny światowej oraz walk o granice odrodzonej Polski. W 1938 roku objął dowództwo 10. Brygady Kawalerii, której siedzibą był Rzeszów. To właśnie z tym miastem związany był w okresie poprzedzającym wybuch II wojny światowej.
Generał mieszkał w kamienicy narożnej przy ulicach Unii Lubelskiej 2 i Dąbrowskiego. Sztab 10. Brygady Kawalerii, w którym pełnił służbę, mieścił się natomiast w Pałacu Letnim Lubomirskich. We wrześniu 1939 roku rozkazy Maczka i jego podkomendnych miały znaczenie dla obrony Rzeszowa przed niemiecką agresją.
Po rozpoczęciu wojny dowódca kontynuował walkę z Niemcami na Zachodzie. Pod jego dowództwem 1. Dywizja Pancerna przeszła szlak bojowy przez Francję, Belgię, Holandię i Niemcy, zapisując się w historii walk aliantów.
Wyzwolenie Bredy i trudny los po wojnie
Jednym z najważniejszych wydarzeń związanych z generałem Maczkiem było wyzwolenie holenderskiej Bredy w 1944 roku. Sukces jego żołnierzy sprawił, że nazwisko polskiego dowódcy na trwałe zapisało się w pamięci mieszkańców Holandii. Rocznica tego wydarzenia stała się symboliczną datą odsłonięcia tablicy na nowym moście w Rzeszowie.
Po zakończeniu wojny generał nie wrócił do komunistycznej Polski. Osiedlił się w Edynburgu w Szkocji, gdzie, pozbawiony emerytury wojskowej, utrzymywał się z pracy fizycznej. Mimo wojennych zasług nie mógł liczyć na życie odpowiadające jego pozycji i dokonaniom.
Stanisław Maczek zmarł 11 grudnia 1994 roku w wieku 102 lat. Zgodnie ze swoją wolą został pochowany wśród żołnierzy na cmentarzu w Bredzie, mieście, którego wyzwolenie stało się jednym z symboli jego dowództwa.
Most Załęski imienia generała Stanisława Maczka oraz prowadząca do niego ulica mają przypominać kolejnym pokoleniom Rzeszowian o dowódcy związanym z miastem i o roli polskich żołnierzy w historii Europy. Jeśli pomysł budowy pomnika zostanie zrealizowany, Rzeszów zyska kolejne miejsce upamiętniające jednego z najwybitniejszych polskich dowódców XX wieku.
Czytaj więcej:
Przełom w leczeniu raka na Podkarpaciu. Rzeszowski szpital wykonał pierwszy taki zabieg [ZDJĘCIA]
