Spór o przyszłość charakterystycznej wieży na rzeszowskiej Baranówce nabiera tempa. Do gry wkroczyło Stowarzyszenie Ochrony Architektury Powojennej, które wnioskuje o objęcie obiektu ochroną konserwatorską.
Czy to wpłynie na plany inwestora zakładające wyburzenie wieży i budowę osiedla mieszkaniowego?
Chcą uratować wieżę na Baranówce
Sprawa wieży dawnego Rzeszowskiego Telewizyjnego Ośrodka Nadawczego „RTON Baranówka” wkracza w nowy etap. Po tym, jak w ostatnich tygodniach rozgorzała dyskusja wokół planów wyburzenia obiektu i zastąpienia go zabudową mieszkaniową, swoje stanowisko przedstawiło Stowarzyszenie Ochrony Architektury Powojennej.
Organizacja poinformowała, że złożyła oficjalny wniosek do Podkarpackiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków o wpisanie wieży wraz z jej zapleczem do rejestru zabytków. Zdaniem przedstawicieli stowarzyszenia, obiekt jest jednym z najcenniejszych przykładów powojennego modernizmu przemysłowego w regionie i zasługuje na formalną ochronę.
Przedstawiciele organizacji podkreślają, że wieża nie jest jedynie dawnym masztem nadawczym, lecz symbolem rozwoju Rzeszowa i efektem ogromnego zaangażowania mieszkańców. Przypominają, że powstała dzięki Społecznemu Komitetowi Budowy Telewizyjnego Ośrodka Nadawczego, gdy miasto dynamicznie się rozwijało, a mieszkańcy chcieli uzyskać lepszy dostęp do sygnału telewizyjnego.
Historia społecznego wysiłku
Jak przypomina Stowarzyszenie Ochrony Architektury Powojennej (SOAP), budowa wieży była wyjątkowym przedsięwzięciem swoich czasów. Projekt oparto na rozwiązaniach wykorzystanych przy słynnej wieży telewizyjnej na krakowskich Krzemionkach autorstwa Stanisława Bieńkuńskiego i Henryka Kurdzina, uznawanych za jednych z najważniejszych przedstawicieli polskiego modernizmu.
Dokumentacja została przygotowana społecznie przez lokalnych specjalistów, którzy po godzinach swojej pracy dostosowali projekt do warunków gruntowych Baranówki. Samą budowę zrealizowało Rzeszowskie Przedsiębiorstwo Budownictwa Przemysłowego w zaledwie 15 miesięcy. Nadajnik uruchomiono dwa dni przed końcem 1973 roku. To właśnie stąd rozpoczęło się później pionierskie pasmo TVP Rzeszów, a mieszkańcy zyskali nowoczesne „okno na świat”.
Zdaniem stowarzyszenia ta historia sprawia, że wieża jest nie tylko cennym obiektem architektonicznym, ale także świadectwem społecznej mobilizacji i rozwoju miasta w latach 70.
Dobro kultury współczesnej
Jednym z najmocniejszych argumentów zwolenników zachowania wieży jest obowiązująca Strategia Rozwoju Rzeszowa do 2035 roku. „Miasto w swojej strategii oficjalnie uznało tę wieżę za dobro kultury współczesnej i pomnik żyjących pokoleń, który trzeba chronić” – twierdzi SOAP.
To właśnie na ten zapis powołuje się stowarzyszenie. Według organizacji trudno pogodzić deklarowaną przez miasto ochronę takich obiektów z możliwością ich wyburzenia pod nową zabudowę mieszkaniową.
Społecznicy przekonują również, że zamiast burzyć wieżę, warto nadać jej nowe funkcje. Ich zdaniem mogłaby stać się jedną z najbardziej charakterystycznych atrakcji Rzeszowa dzięki stworzeniu tarasu widokowego z panoramą centrum miasta oraz jego północno-zachodniej części. Taki pomysł pojawił się już wcześniej również w publicznej debacie dotyczącej przyszłości obiektu.
Deweloper widzi tam nowe osiedle
Przypomnijmy, że obecny właściciel terenu (spółka Emitel) współpracuje z inwestorem, który chce zrealizować w tym miejscu nową zabudowę mieszkaniową. Inwestycja przygotowywana jest w oparciu o przepisy tzw. specustawy „Lex Deweloper”, umożliwiającej realizację osiedli mieszkaniowych również na terenach, które nie są objęte miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Zwolennicy inwestycji wskazują, że przedsięwzięcie pozwoli zagospodarować atrakcyjnie położony teren i stworzyć nowe mieszkania w rozwijającej się części miasta. Podkreślają również, że sama wieża od lat nie pełni już swojej pierwotnej funkcji i wymagałaby kosztownej adaptacji, aby mogła zostać wykorzystana w nowej roli.
Przeciwnicy wyburzenia odpowiadają jednak, że wartość historyczna i architektoniczna obiektu znacznie wykracza poza jego dawną funkcję techniczną. Ich zdaniem Rzeszów może zyskać unikalną atrakcję turystyczną i zachować ważny element swojej tożsamości zamiast zastępować go kolejną zabudową mieszkaniową.
Decyzja konserwatora kluczowa?
Złożony przez Stowarzyszenie Ochrony Architektury Powojennej wniosek może okazać się jednym z najważniejszych momentów w całym sporze. Jeżeli Podkarpacki Wojewódzki Konserwator Zabytków uzna argumenty organizacji i zdecyduje o wpisaniu wieży do rejestru zabytków, możliwość jej wyburzenia zostałaby znacząco ograniczona.
Na razie nie wiadomo, kiedy zapadnie decyzja w tej sprawie. Pewne jest natomiast, że dyskusja o przyszłości charakterystycznej wieży na Baranówce daleka jest od zakończenia. Po jednej stronie stoją zwolennicy zachowania wyjątkowego symbolu powojennego Rzeszowa, po drugiej inwestorzy planujący budowę nowych mieszkań w atrakcyjnej lokalizacji. (bl)
Czytaj więcej:
