W gronie dziewięciu salezjanów męczenników, którzy w sobotę, 6 czerwca, zostali włączeni w poczet błogosławionych Kościoła katolickiego, znalazł się syn jasielskiej ziemi – ksiądz Kazimierz Wojciechowski. To pierwszy przypadek w wielowiekowych dziejach Jasła, gdy jego rodowity mieszkaniec został oficjalnie wyniesiony na ołtarze.
Uroczystości beatyfikacyjne kapłanów zabitych w czasie II wojny światowej odbyły się w Sanktuarium św. Jana Pawła II w Krakowie. Mszy przewodniczył prefekt Dykasterii Spraw Kanonizacyjnych kard. Marcello Semeraro, a w wydarzeniu uczestniczył m.in. prezydent RP Karol Nawrocki.
Nowi błogosławieni Kościoła katolickiego
Podczas uroczystego obrzędu odczytano list apostolski papieża, który uznał dziewięciu salezjanów za ofiary wojny zamordowane „in odium fidei” – z nienawiści do wiary. Dekret o ich męczeństwie w październiku 2025 r. zatwierdził papież Leon XIV. Nowi błogosławieni będą wspominani liturgicznie co roku 23 maja.
Na ołtarze zostali wyniesieni księża salezjanie: ks. Kazimierz Wojciechowski (pochodzący z Jasła), ks. Jan Świerc, ks. Ignacy Antonowicz, ks. Ignacy Dobiasz, ks. Karol Golda, ks. Franciszek Harazim, ks. Franciszek Miśka, ks. Ludwik Mroczek, ks. Włodzimierz Szembek.
Kapłani ci zginęli w latach 1941–1942 w niemieckich nazistowskich obozach zagłady Auschwitz i Dachau.
Kim był Jaślanin ks. Kazimierz Wojciechowski?
Błogosławiony ksiądz Kazimierz Wojciechowski SDB urodził się 16 sierpnia 1904 roku w Jaśle. To właśnie na Podkarpaciu spędził swoje pierwsze lata życia, kształtując swoją wiarę i lokalną tożsamość. Wstąpił do Towarzystwa św. Franciszka Salezego (salezjanów), decydując się na kapłaństwo i całkowite oddanie pracy duszpasterskiej oraz wychowaniu młodzieży zgodnie z charyzmatem św. Jana Bosko.
Jako ceniony wychowawca posługiwał m.in. w Krakowie. Po wybuchu II wojny światowej nie opuścił swoich wiernych i współbraci, mimo rosnącego zagrożenia ze strony niemieckiego okupanta.
Pobyt w KL Auschwitz i męczeńska śmierć
Czarna karta w historii krakowskich salezjanów zapisała się 23 maja 1941 roku, kiedy to Gestapo brutalnie aresztowało zakonników mieszkających w domu zakonnym na Dębnikach. Wśród zatrzymanych znalazł się ks. Wojciechowski. Duchownych przewieziono najpierw do krakowskiego więzienia Montelupich, a następnie przetransportowano do niemieckiego obozu koncentracyjnego KL Auschwitz-Birkenau.
Warunki, w jakich się znalazł, były nieludzkie – jako kapłan stał się obiektem szczególnego sadyzmu ze strony oprawców. W obozie był nieustannie bity i kopany; podczas jednej z tortur wybito mu łopatą zęby.
Męczeńska śmierć ks. Kazimierza Wojciechowskiego nastąpiła 27 czerwca 1941 roku. Podczas katorżniczej pracy na obozowym żwirowisku, niemieccy więźniowie funkcyjni (kapo) dokonali bestialskiego mordu. Zrzucili ciężką, drewnianą belkę na szyję ks. Wojciechowskiego oraz towarzyszącego mu ks. Franciszka Harazima, a następnie z impetem na niej stanęli. Obaj kapłani zostali w ten sposób uduszeni. Wcześniej tego samego dnia na tym samym żwirowisku zamęczono także ks. Jana Świerca oraz ks. Ignacego Dobiasza.
Świadectwo wiary silniejsze niż totalitaryzmy
W trakcie sobotniej homilii kard. Marcello Semeraro podkreślił, że krew wylana przez salezjanów stała się ziarnem pokoju.
– Oddali życie jako męczennicy Chrystusa i Kościoła: kiedy nienawiść antyreligijna, przemoc i niesprawiedliwość, które szalały w ubiegłym stuleciu, próbowały rozproszyć owczarnię, oni nie uciekli. Pozostali wierni swojemu powołaniu – mówił prefekt.
Głos zabrał również metropolita krakowski kardynał Grzegorz Ryś, wskazując na heroiczną postawę najmłodszego z grupy, 28-letniego ks. Karola Goldy, który zginął za spowiadanie niemieckich żołnierzy.
Z kolei prezydent Karol Nawrocki zaznaczył państwowy i narodowy wymiar uroczystości:
– Jeśli ktoś jeszcze wątpi, to powinien odczytać życiorysy dziewięciu błogosławionych dziś salezjanów i zobaczyć, co znaczą wartości chrześcijańskie w obliczu hekatomby II wojny światowej i dwóch systemów totalitarnych: niemieckiego nazizmu i sowieckiego komunizmu – akcentował prezydent.
Podczas uroczystości w Krakowie odsłonięto oficjalny obraz nowych błogosławionych oraz zaprezentowano unikalne pamiątki (m.in. ziemię z Auschwitz czy listy obozowe), które od teraz stanowią relikwie drugiego stopnia.
Wieloletnia droga na ołtarze
Proces beatyfikacyjny, który ostatecznie wyniósł jaślanina na ołtarze, rozpoczął się 17 września 2003 roku w ramach szerszej, 122-osobowej grupy drugiej fali polskich męczenników II wojny światowej. Etap diecezjalny zamknięto w 2011 roku w Pelplinie, skąd dokumenty trafiły do Rzymu.
Po uzyskaniu pozytywnej opinii historyków i teologów Dykasterii ds. Kanonizacyjnych w 2023 roku oraz ubiegłorocznym podpisaniu dekretu przez papieża, proces dobiegł końca. Od dziś Jasło może oficjalnie szczycić się swoim pierwszym w historii orędownikiem i błogosławionym.
Tragiczna historia księży salezjanów
23 maja 1941 r. gestapo aresztowało księży salezjanów zamieszkujących dom zakonny na Dębnikach. Zostali przewiezieni do więzienia Montelupich, a w czerwcu przetransportowani do KL Auschwitz. Wśród nich był proboszcz parafii św. Stanisława Kostki w Krakowie i dyrektor lokalnej wspólnoty salezjańskiej ks. Jan Świerc (1877-1941), ks. Ignacy Antonowicz (1890–1941), ks. Ignacy Dobiasz (1880-1941), ks. Franciszek Harazim (1885-1941) i ks. Kazimierz Wojciechowski (1904-1941). Zginęli w wyniku brutalnych tortur w obozie w czerwcu i lipcu 1941 r.
Ks. Karol Golda (1914-1942) podczas wojny pracował duszpastersko m.in. w Poznaniu i Oświęcimiu. 31 grudnia 1941 r. został aresztowany przez gestapo za spowiadanie niemieckiego żołnierza, co było zabronione przez okupanta. Trafił do KL Auschwitz, gdzie spędził pięć miesięcy, poddawany torturom i karze bunkra głodowego. Zginął 14 maja 1942 r.
Ks. Franciszek Miśka (1898-1942) na początku II wojny był kapelanem wojskowym, później proboszczem w Lądzie. Po przekształceniu tamtejszego zakładu salezjańskiego w więzienie dla duchownych gestapo mianowało go przełożonym internowanych. Z Lądu przeniesiono go do obozu przejściowego w Konstantynowie k. Łodzi, a następnie do obozu w Dachau. Zmarł z choroby i wycieńczenia 30 maja 1942 r. Przed śmiercią modlił się i pocieszał innych.
Ks. Ludwik Mroczek (1905-1942) podczas okupacji posługiwał w Częstochowie i Krakowie. Według niektórych źródeł był zaangażowany w działalność konspiracyjną. Aresztowany przez gestapo 22 maja 1941 r. w krakowskim seminarium, po pobycie na Montelupich trafił do KL Auschwitz. Ciężko pobity w obozie, zmarł 5 stycznia 1942 r.
Ks. Włodzimierz Szembek (1883-1942) dobrowolnie oddał się w ręce gestapo 9 lipca 1942 r. w domu salezjańskim w Skawie, by ochronić starszego przełożonego zakonu. Był przetrzymywany w więzieniach w Nowym Targu i Zakopanem, brutalnie torturowany, następnie przewieziony do Auschwitz. Zmarł w wyniku wycieńczenia i tortur 18 września 1942 r.
Dziewięciu salezjanów należy do grupy 122 osób, wobec których 17 września 2003 r. rozpoczął się proces beatyfikacyjny drugiej grupy polskich męczenników z okresu II wojny światowej. 24 maja 2011 r. w Pelplinie zakończył się etap diecezjalny, a wszystkie dokumenty przesłano do Kongregacji Spraw Kanonizacyjnych w Rzymie.
W marcu 2023 r. konsultorzy historycy Dykasterii ds. Kanonizacyjnych wyrazili pozytywną opinię odnośnie do ks. Jana Świerca i ośmiu towarzyszy, kapłanów Towarzystwa św. Franciszka Salezego, zamordowanych „in odium fidei” – „z nienawiści do wiary” w niemieckich obozach zagłady w latach 1941-1942. (PAP, mob)
Czytaj więcej:
