W Bieszczadach ruszają działania, które mają pomóc jednemu z najbardziej zagrożonych gadów występujących w Polsce. W dolinie Sanu żyje zaledwie kilkadziesiąt osobników węża Eskulapa, a warunki do jego rozmnażania są coraz trudniejsze.
Właśnie dlatego w Nadleśnictwie Lutowiska powstaną specjalne miejsca rozrodu, które mają zwiększyć szanse tego wyjątkowego gatunku na przetrwanie.
Wąż Eskulapa walczy o przetrwanie
Głównym celem przedsięwzięcia jest poprawa warunków bytowania i ochrona siedlisk największego oraz najrzadszego węża występującego w Polsce. Bieszczady są jego główną ostoją w naszym kraju, jednak miejscowa populacja jest wyjątkowo niewielka i liczy zaledwie kilkadziesiąt osobników.
Jak poinformował dyrektor Zespołu Karpackich Parków Krajobrazowych w Krośnie Andrzej Bytnar, głównym celem przedsięwzięcia jest poprawa warunków bytowania oraz ochrona siedlisk największego i najrzadszego węża w Polsce, którego populacja w dolinie Sanu liczy zaledwie kilkadziesiąt osobników.
Wąż Eskulapa może osiągać ponad 1,5 metra długości. Nie jest jadowity, a na tle rodzimych gatunków wyróżnia go także niezwykła umiejętność wspinania się po drzewach. Tak wyjątkowe cechy nie chronią go jednak przed problemami, z którymi zmaga się bieszczadzka populacja.
Specjalny domek dla węży
W ramach projektu w Nadleśnictwie Lutowiska powstaną cztery kopce rozrodcze. To właśnie w takich miejscach mają być tworzone odpowiednie warunki dla rozwoju jaj i rozmnażania węży Eskulapa. Projekt zakłada również budowę drewnianego domku o wymiarach 1,3 na 2 metry oraz zabezpieczenie terenów przed postępującym zarastaniem.
– Stworzenie odpowiednich mikrosiedlisk o stabilnej temperaturze i wilgotności jest kluczowe dla sukcesu rozrodczego gatunku – wyjaśniła Anna Marczyńska z Zespołu Karpackich Parków Krajobrazowych w Krośnie.
Konstrukcja domku nie jest przypadkowa. Została oparta na obserwacjach dotyczących wykorzystywania przez węże obiektów stworzonych przez człowieka, takich jak drewutnie czy stare zabudowania. Co istotne, podobne rozwiązanie już przyniosło efekt. – Domek wzniesiony w ramach analogicznego projektu w 2025 roku został już zasiedlony przez te gady – dodała Marczyńska.
Klimat coraz większym problemem
Jednym z poważnych zagrożeń dla bieszczadzkich węży Eskulapa są warunki klimatyczne. W regionie pierwsze przymrozki mogą pojawiać się już w sierpniu, co stanowi zagrożenie dla rozwoju jaj. Samice składają podczas jednego lęgu zaledwie od 5 do 12 jaj, a dodatkowo nie rozmnażają się każdego roku.
– Bieszczadzka populacja węża Eskulapa zmaga się z trudnymi warunkami klimatycznymi oraz utratą nasłonecznionych terenów – podkreślił Andrzej Bytnar.
Do problemów środowiskowych dochodzą również zagrożenia związane z działalnością człowieka. Wśród nich wymieniono rosnący ruch samochodowy oraz nielegalne wyłapywanie tych gadów. Ochrona odpowiednich siedlisk ma więc znaczenie nie tylko dla samego rozrodu, ale także dla zachowania niewielkiej populacji występującej w dolinie Sanu.
Projekt za ponad 55 tys. zł
Całe przedsięwzięcie będzie kosztować ponad 55 tys. zł. Zespół Karpackich Parków Krajobrazowych w Krośnie otrzymał na jego realizację ponad 44 tys. zł z Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Rzeszowie. Pozostałą część, czyli ponad 11 tys. zł, stanowi wkład własny ZKPK w Krośnie.
Budowa kopców i domku nie będzie jednak końcem działań. Integralną częścią projektu jest monitoring naukowy prowadzony przez dr Katarzynę Kurek z Instytutu Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk w Krakowie. Badania tej populacji prowadzone są nieprzerwanie od 2009 roku.
Gdzie przemieszczają się węże?
Monitoring pozwala dokładniej poznać warunki, w jakich żyją bieszczadzkie węże Eskulapa. Badania obejmują między innymi analizę warunków panujących w kopcach rozrodczych oraz obserwowanie tras przemieszczania się poszczególnych osobników.
To ważne, ponieważ przy tak niewielkiej populacji każde miejsce wykorzystywane przez te gady może mieć znaczenie dla ich przetrwania. Nowe mikrosiedliska mają stworzyć bardziej stabilne warunki temperatury i wilgotności, zwiększając szanse na pomyślny rozwój jaj i pojawienie się kolejnych osobników.
Bieszczady pozostają najważniejszym miejscem występowania węża Eskulapa w Polsce. Ochrona jego siedlisk ma więc kluczowe znaczenie dla zachowania tego gatunku w naszym kraju.
(PAP)
Czytaj więcej:
Przejście graniczne na Podkarpaciu zamknięte dla autokarów z Ukrainy [ZDJĘCIA]
