PKW skierowała wniosek do marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego, w którym wskazuje, że konieczne jest dokonanie zmian liczby posłów wybieranych w niektórych okręgach wyborczych. Aktualny podział na okręgi wyborcze określone w załącznikach do ustawy narusza przepisy Kodeksu wyborczego – podkreśliła PKW.
Na Rzeszów News pisaliśmy o kontrowersjach związanych z wyborami prezydenckimi z 2025 roku: Prokuratura bada wybory prezydenckie na Podkarpaciu. Siedem komisji pod lupą śledczych.
PKW chce zmian w podziale mandatów i okręgów
PKW w piśmie do marszałka Sejmu Włodzimierza Czarzastego datowanym na wtorek podkreśliła, że zgodnie z Kodeksem wyborczym PKW zobowiązana jest do przedłożenia Sejmowi wniosku w sprawie zmiany granic okręgów wyborczych i liczby posłów w nich wybieranych, jeżeli konieczność taka wynika ze zmian w zasadniczym podziale terytorialnym państwa lub ze zmiany liczby mieszkańców w okręgu wyborczym lub w kraju. „Aktualny podział na okręgi wyborcze określone w załącznikach do ustawy narusza przepisy Kodeksu wyborczego” – oświadczyła Komisja.
W związku z tą sytuacją Państwowa Komisja Wyborcza podkreśliła, że konieczne jest dokonanie zmian liczby posłów wybieranych w okręgach wyborczych.
Zmiany mogą objąć 23 okręgi wyborcze
PKW analizując stosunek mandatów wyborczych przypisanych do okręgów do ich liczby mieszkańców, wskazała na potrzebne zmiany w ich przydzielaniu. Mają one objąć 23 z 41 okręgów wyborczych. Największa postulowana zmiana dotyczy okręgu Warszawa II, czyli tzw. obwarzanka warszawskiego – Komisja postuluje w jego przypadku o dodanie trzech mandatów, w wyniku czego mieszkańcy wybieraliby nie 12, a 15 posłów. Ponadto zgodnie z propozycją mieszkańcy Wrocławia wybieraliby 16 posłów, czyli o dwóch więcej, niż obecnie.
W przypadku pozostałych okręgów, w których zmodyfikowana zostałaby liczba wybieranych posłów, chodzi o dodanie bądź odjęcie jednego mandatu.
Do kiedy Sejm ma czas na zmiany?
W piśmie do marszałka Sejmu PKW przypomniała, że „Sejm dokonuje zmian w podziale na okręgi wyborcze nie później niż na 3 miesiące przed dniem, w którym upływa termin zarządzenia wyborów do Sejmu”, czyli w przypadku nadchodzących wyborów parlamentarnych do 15 sierpnia 2027 r. „Zatem termin dokonania zmian w podziale na okręgi wyborcze upływa w dniu 15 maja 2027 r.” – podkreślono we wniosku, podpisanym przez przewodniczącego Komisji Sylwestra Marciniaka.
Podkarpacie ma więcej mieszkańców niż Lubelszczyzna, ale mniej senatorów
Komisja proponuje także zmianę w ordynacji w wyborach do Senatu. Zgodnie z jej analizą „w województwach małopolskim i mazowieckim liczba wybieranych senatorów jest zbyt niska, a w województwie śląskim zbyt wysoka”. Wskazano ponadto, że chociaż województwo podkarpackie ma większą liczbę mieszkańców niż województwo lubelskie i tak przypada mu mniejsza liczba mandatów – na Podkarpaciu wybieranych jest 5 senatorów, zaś na Lubelszczyźnie 6. PKW zaznaczyła, że ta sytuacja nie narusza przepisów Kodeksu wyborczego, lecz budzi wątpliwości.
PKW: chodzi o równość głosu wyborców
Jak zaznaczyła Komisja, „dostosowanie liczby wybieranych posłów w okręgach wyborczych do zmian liczby mieszkańców jest potrzebne dla zapewnienia realizacji zasady równości wyborów, która wymaga, aby przy ustalaniu reprezentacji parlamentarnej stosować jednolitą normę przedstawicielstwa”. „Utrzymywanie nieaktualnego rozkładu mandatów w wyborach do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej od 2011 r., mimo zmian demograficznych oraz postulatów i wniosków o zmianę Państwowej Komisji Wyborczej składanych od 2014 r., prowadzi do narastania różnic w sile głosu wyborców zależnie od miejsca ich zamieszkania” – dodano.
Prezydent zawetował nowelizację Kodeksu wyborczego
Prezydent Karol Nawrocki zawetował 15 października nowelizację Kodeksu wyborczego, która przewidywała m.in. zmianę liczby posłów wybieranych z poszczególnych okręgów czy zmianę tworzenia obwodów głosowania.
Prezydent uzasadniając weto, w nagraniu na portalu X powiedział, że „nie można wprowadzać głębokich zmian w administracji wyborczej, bez przekonującej analizy ich skutków” oraz że „nie można wywoływać” zmianami „emocji społecznych” oraz „zmieniać reguł gry na zaledwie jedne rok przed wyborami parlamentarnymi”.
Jak miały wyglądać proponowane zmiany?
Zgodnie z brzmieniem przyjętej noweli Państwowa Komisja Wyborcza co roku do 30 listopada ogłaszałaby w drodze obwieszczenia liczbę posłów wybieranych w każdym okręgu wyborczym.
Jeśli PKW nie dopełniłaby tego obowiązku, uchwałę w tej sprawie podejmowałby Naczelny Sąd Administracyjny. Ustalanie obowiązującej normy przedstawicielskiej wybieranych posłów w okręgach wyborczych miało – zgodnie z zawetowanymi przepisami – odbywać się na podstawie danych z Centralnego Rejestru Wyborców; według stanu na koniec trzeciego kwartału roku, w którym ogłasza się obwieszenie dotyczące liczby posłów wybieranych w każdym okręgu.
Prezydent uzasadnił weto obawami o zasady podziału mandatów
Zdaniem Nawrockiego nowelą „zamiast jasnego zapisania podziałów mandatów w ustawie, wprowadzono mechanizm przesuwania mandatów między okręgami w drodze urzędniczego obwieszczenia” PKW. – Wybory są fundamentem demokracji. Ich reguły muszą być jasne, stabilne i budzić zaufanie obywateli – uzasadniał prezydent w oświadczeniu na X.
Nowelizacja przewidywała również zmiany w obwodach głosowania
Nowela wprowadzała też zmiany w tworzeniu obwodów głosowania. Zgodnie z obecnymi przepisami, obwód ten można utworzyć dla maksymalnie 4 tys. mieszkańców. Nowelizacja zmniejszała tę maksymalną liczbę do 3 tysięcy. (am / PAP)
Czytaj więcej:
