Zdjęcie: Sebastian Stankiewicz / Rzeszów News

W niedzielę 15 listopada mieszkańcy Sanoka ruszyli do urn, aby w referendum lokalnym zadecydować o przyszłości burmistrza Tomasza Matuszewskiego. Głosowanie odbywało się w atmosferze napięcia – zaledwie miesiąc wcześniej samorządowiec usłyszał w prokuraturze zarzuty korupcyjne, a śledczy zawiesili go w wykonywaniu obowiązków służbowych.

O zarzutach, jakie prokuratura stawia burmistrzowi Sanoka, pisaliśmy już na Rzeszów News: Polityczna burza na Podkarpaciu. Burmistrz zawieszony przez prokuraturę tuż przed referendum.

Wyniki referendum w Sanoku

Po przeliczeniu głosów stało się jasne, że choć przytłaczająca większość osób, które zdecydowały się pójść do urn, opowiedziała się za pozbawieniem włodarza stanowiska, wynik głosowania nie jest wiążący. Za odwołaniem burmistrza Sanoka przed upływem kadencji zagłosowało aż 90,78 proc. uczestników, podczas gdy przeciwnych było zaledwie 9,22 proc. głosujących.

Referendum zostało jednak uznane za nieważne, ponieważ wzięło w nim udział mniej niż trzy piąte (3/5) liczby osób biorących udział w wyborze odwoływanego organu (próg wynosił 7086 mieszkańców).

Oznacza to, że mimo wyraźnego sprzeciwu osób uczestniczących w głosowaniu, referendum nie wywołuje skutków prawnych w postaci odwołania burmistrza.

Zasady głosowania i geneza sporu o finanse miasta

Lokale referendalne w Sanoku były otwarte w niedzielę w godzinach od 7:00 do 21:00. Mieszkańcy odpowiadali na jedno pytanie dotyczące odwołania Tomasza Matuszewskiego ze stanowiska burmistrza przed upływem kadencji, stawiając znak przy opcji „TAK” lub „NIE”. Aby głosowanie było wiążące, do urn musiało pójść co najmniej 7086 uprawnionych osób (jest to równowartość trzech piątych liczby głosujących w drugiej turze wyborów samorządowych w 2024 roku).

Inicjatywa przeprowadzenia referendum wyszła od Rady Miasta Sanoka, która stosowną uchwałę podjęła na sierpniowej sesji. Była to bezpośrednia konsekwencja narastającego konfliktu wokół kondycji finansowej samorządu – radni przez trzy kolejne lata nie udzielili burmistrzowi absolutorium, a miasto zmagało się z programem naprawczym nałożonym przez Regionalną Izbę Obrachunkową.

Zatrzymanie przez CBA i zarzuty korupcyjne w cieniu kampanii

Finisz kampanii referendalnej zdominowały działania organów ścigania. W połowie października funkcjonariusze rzeszowskiej delegatury Centralnego Biura Antykorupcyjnego zatrzymali burmistrza w jego domu, po czym doprowadzili go do Prokuratury Okręgowej w Rzeszowie. Samorządowiec usłyszał zarzut przekroczenia uprawnień oraz złożenia obietnicy udzielenia korzyści majątkowej lub osobistej osobie pełniącej funkcję publiczną.

Według ustaleń prokuratury, w styczniu 2025 roku burmistrz miał zaproponować jednemu z sanockich radnych zatrudnienie w spółce komunalnej w zamian za poparcie w głosowaniach rady oraz nakłonienie kolejnego radnego do podobnej postawy. Za ten czyn grozi kara od 6 miesięcy do 8 lat pozbawienia wolności. Wobec podejrzanego zastosowano poręczenie majątkowe w wysokości 30 tys. zł, dozór policji, zakaz opuszczania kraju oraz zawieszenie w czynnościach służbowych.

Burmistrz nie przyznał się do winy. W opublikowanym w mediach społecznościowych nagraniu zapowiedział zaskarżenie decyzji prokuratury do sądu, a samo zawieszenie na krótko przed terminem referendum określił jako „działanie czysto polityczne”.

Kolejna odsłona ostrego konfliktu w sanockim samorządzie

Niedzielne głosowanie wpisuje się w głęboki podział polityczny w Sanoku, w którym głównymi oponentami pozostają burmistrz Tomasz Matuszewski oraz przewodniczący rady miasta Sławomir Miklicz. Obaj rywalizowali w drugiej turze wyborów w 2024 roku – wówczas Matuszewski wygrał minimalną różnicą głosów (5945 do 5773).

Co warte podkreślenia, Sanoczanie głosowali w sprawie lokalnych władz już po raz drugi w ciągu ostatniego roku. W listopadzie 2025 roku – z inicjatywy środowisk związanych z burmistrzem – odbyło się referendum w sprawie odwołania Rady Miasta. Wówczas głosowanie okazało się nieważne z powodu zbyt niskiej frekwencji. (am)

Czytaj więcej:

Wyspa na demograficznej pustyni. Rzeszów na razie opiera się kryzysowi, gdy region się kurczy