„Trans/Misje” pod koniec sierpnia. Festiwal, jakiego jeszcze u nas nie było [PROGRAM]

0
Reklama

6 krajów, 40 wydarzeń, 7 dni – tak w skrócie zapowiada się festiwal „Trans/Misje”, który odbędzie się w Rzeszowie w dniach 25-31 sierpnia. Patronuje mu Rzeszów News. 

 

W kwietniu 2017 roku przyszłam do Jana Nowary, dyrektora Teatru im. W. Siemaszkowej. Chciałam się dowiedzieć, o co chodzi z nowym festiwalem, który zaprząta jego myśli. Wtedy miał on roboczą nazwę „Transgraniczna przestrzeń sztuki”.

Pomysł na festiwal, który przekracza nie tyko granice naszego miasta i województwa, ale także kraju, tkwił w głowie Nowary w zasadzie już od kliku lat, bo gdy pierwszy raz w 2002 r. obejmował stanowisko dyrektora „Siemaszki” zastanawiał się nad powołaniem do życia Podkarpackiego Terytorium Sztuki, które miało być forum artystycznym i intelektualnym.

Nic z tego jednak nie wyszło, bo Jan Nowara, gdy po raz drugi w 2014 roku został dyrektorem “Siemaszki”, to skupiał się już na tworzeniu nowej formuły Rzeszowskich Spotkań Teatralnych, które dzisiaj funkcjonują jako Festiwal Nowego Teatru.

Gdzie będzie “Trans/Misja”?

Pierwotnych marzeń jednak Nowara nie porzucił. Wciąż miał w świadomości, że Rzeszów i całe Podkarpacie znajduje się przy granicy z Ukrainą. To dało początek nowe idei – festiwalowi, który ostatecznie nazwano Międzynarodowy Festiwal Sztuk “Trans/Misje”.

Pomysł na „Trans/Misje” skrystalizował się pod koniec sezonu teatralnego 2016/2017. To, co zrodziło się w głowie Jana Nowary, będziemy mogli zobaczyć już za 20 dni. Interdyscyplinarna kulturalna uczta rozpocznie się 25 sierpnia i potrwa do 31 sierpnia w Filharmonii Podkarpackiej, Galerii Rzeszów, na bulwarach, rzeszowskim Rynku i w murach Teatru im. W. Siemaszkowej oraz w Muzeum-Zamku w Łańcucie. 

Wspólnie z „Siemaszką” „Trans/Misję” tworzą: Państwowy Teatr w Koszycach, Narodowy Teatr Morawsko-Śląski w Ostrawie, Teatr im. Mihála Csokonaiego w Debreczynie, Narodowy Ukraiński Teatr Dramatyczny im. Marii Zańkowieckiej we Lwowie, Teatr Królewski w Trokach.

Ci wszyscy twórcy festiwalu dla rzeszowskiej, i nie tylko, publiczności przygotowali aż 40 przeróżnych wydarzeń, które poprowadzą nas przez sztukę teatralną, taniec, plastykę, śpiew, film i poezję, zarówno w wydaniu krajowym, jak i międzynarodowym.

Ortyl: „Dziękuję i gratuluję”

– Cieszę się, że takie międzynarodowe wydarzenie jest ulokowane na Podkarpaciu, w Rzeszowie. To wydarzenie wpisuje się w dziedzictwo kulturowe naszego regionu. Dziękuję i gratuluję takiej inicjatywie – mówi Władysław Ortyl, marszałek podkarpacki.

Ortyl nieprzypadkowo zabiera głos w tej tej sprawie, bo to właśnie samorządowi wojewódzkiemu podlega “Siemaszka”.  

Dla Jana Nowary rozpoczynające się niebawem „Trans/Misje”, które nie dość, że są festiwalem interdyscyplinarnym, to jeszcze wędrują geograficznie, są czymś wyjątkowym, bo łączą wspólne dziedzictwo kulturowe i duchowe Polski, Słowacji, Węgier, Czech, Ukrainy i Litwy.

– Mieliśmy wielką radość, kiedy każdy z dyrektorów teatrów współtworzących festiwal, zgadzał się z wielką ochotą na współpracę z nami – wspomina Jan Nowara.

– Nasz festiwal nie miał wyznaczonego kształtu artystycznego, gdzie ja, jako dyrektor, dopasowywałem poszczególne propozycje. Stworzyliśmy ogólny temat, a potem powiedzieliśmy sobie, że każdy, kto przyjedzie do Rzeszowa przedstawi coś, co odda jego duszę. Dlatego program festiwalu jest bogaty i zróżnicowany – dodaje.

Bogactwem programu „Trans/Misji” chwalili się w środę w „Siemaszce”  twórcy-Polacy, którzy na festiwalu będą w swojej artystycznej formie reprezentować nasz kraj.

Oratorium inspirowane historią babci

Wśród nich znalazł się Szymon Bogacz, muzyk i dramatopisarz, który specjalnie na festiwal przygotował oratorium „Cud niedokonany, czyli Wielki Odpust w Kalwarii Pacławskiej ’39”.

– Libretto oratorium oparte jest na historii mojej babci, Helenki, która jako nastoletnia dziewczynka wybrała się w pieszą podróż ze swojej wsi, leżącej dziś na terenie Ukrainy, do Sanktuarium Matki Bożej Kalwaryjskiej (Kalwaria Pacławska) – zdradza Szymon Bogacz.

– Jej wrażenia z tamtego czasu, opisy nieistniejącego już świata, kulturowego tygla, gdzie Polacy, Ukraińcy, Bojkowie i wiele innych nacji spotykały się ze sobą na ogromnym odpuście Święta Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny wydały mi się idealne do stworzenia utworu muzycznego, wielkiego Oratorium. Bo tylko w połączeniu tekstu dramatycznego i muzyki oratoryjnej najlepiej odbija się klimat tamtego czasu, ostatnich dni II Rzeczpospolitej, nieuchronnego końca i zbliżającej się największej pożogi XX wieku – dodaje Bogacz.

„Cud niedokonany…” napisano na sopran, kontratenor, dwóch recytatorów, chór, orkiestrę i elektronikę do libretta. Utwór składa się z ośmiu części pisanych w różnych konwencjach stylistycznych, które spaja m.in. ośmiodźwiękowy motyw – coś w rodzaju motywu przeznaczenia, fatum, którego pełny obraz dźwiękowy ukazany jest w ostatniej części oratorium. 

Będą pytać, czym jest wolność

„Cud niedokonany…” zobaczymy w sobotę (25 sierpnia) o godz. 20:00 w Filharmonii Podkarpackiej. Zanim jednak tam się pojawimy o 17:00 Marta Bury i teatr O.de.la zapraszają do sali industrialnej w Galerii Rzeszów, gdzie odbędzie się taneczny spektakl „Koniec i początek – soma”.

Co ciekawe, inspiracją do stworzenia tej kreacji artystycznej były rodzinne historie tancerzy sprzed 100 lat. – Tancerze zaczęli grzebać w swojej przeszłości, by sprawdzić, kim byli ich rówieśnicy w 1918 roku – opowiada o procesie tworzenia „Końca…” Marta Bury, reżyser i choreograf Teatru O.de.la.

– Podczas tej podróży dowiedzieliśmy się wspaniałych rzeczy o sobie. Okazało się, że jesteśmy grupą międzynarodową, bo takie korzenie mają nasi tancerze – twierdzi Bury.

Kolejnym punktem odniesienia dla teatru tanecznego była wolność – gdzie są jej granice, czym ona jest. – Szukaliśmy jej w ciele, starając się odpowiedzieć na pytanie, czym jest wolność w 2018 roku – wyjaśnia Marta Bury.

Pamięć źródłem konfliktów?

W niedzielę o 17:00 w „Siemaszce” z kolei będzie na nas czekała Katarzyna Szngiera, scenarzystka i reżyserka spektaklu „Lwów nie oddamy”, który będzie odpowiedzią na pytanie, jak po 100 latach wyglądają relacje dwóch krajów, które walczyły o Lwów.

– „Lwów nie oddamy!”, wbrew pozorom, nie odnosi się do miasta Lwowa. Tytuł to cytat z wypowiedzi jednego z naszych rozmówców, który mówił o lwach na cmentarzu Orląt Lwowskich. Spektakl powstał na bazie zabranego przez nas materiału dokumentalnego – wyjaśnia Katarzyna Szngiera.

– W spektaklu chcemy zadać sobie pytanie, czy przypadkiem nasza pamięć nie jest źródłem konfliktów. Chcieliśmy się do niej zdystansować i spojrzeć na nią inaczej – tłumaczy.

Diabeł z Łańcuta na rzeszowskich ulicach

Kolejną perełką z Polski będzie „Diabeł Łańcucki” w reżyserii Lecha Raczaka, który ma w nas odnowić pojęcie grzechu prawdziwego, bo dopiero wtedy będziemy mogli sobie zadawać pytanie: “Czy mamy czyste sumienie?”.

– Nasz bohater [Stanisław Stadnicki – przyp. red.] pozytywny nie jest, ale to nie dziwi. Co więcej można powiedzieć o tej postaci? Że jest “szekspirowska”, a z punktu widzenia teatru będzie ciekawie przedstawić postać “szekspirowską” w nieszekspirowskich warunkach – mówi Lech Raczak.

Spektakl, który jest krwisty, będzie miał charakter korowodu. Rozpocznie się na kładce nad Wisłokiem i przejdzie wzdłuż rzeki.

„Kwiat paproci”

Polski akcent także zakończy „Trans/Misje”. W piątek (31 sierpnia) o 20:30 na bulwarowej scenie zobaczymy „Kwiat paproci” w reżyserii Martyny Łyko, znanej rzeszowskiej publiczności z monodramu „Coś w rodzaju miłości”, w którym grała Anna Demczuk.

Do tego niezwykłego plenerowego widowiska Łyko znów zaprosiła Demczuk, a także innych aktorów „Siemaszki”: Pawła Gładysia, Mateusza Marczydło oraz tancerzy z Zespołu Pieśni i Tańca „Rudki” i Teatru O.de.la.

– Widowisko jest interpretacją folkloru rzeszowskiego i przełożeniem go na kod współczesny. Ludowe brzmienia przekształcimy w elektroniczne – zapowiada Tobiasz Sebastian Berg z zespołu przygotowującego „Kwiat paproci”.

“W domu Hitlera”

Zagraniczni partnerzy „Trans/Misji” przyszykowali z kolei takie spektakle jak m.in. „Drzwi” w reżyserii Evy Naszlady, „Asic i Galareta” w reżyserii Petera Gemza, „Julia – dialog o miłości” Istvana K. Szabo, „Edith Piaf sings” Jakuba Zideka.

Będą także „Audiencje” Stepana Pacila, „Niebezpieczna metoda” Vojtecha Stepanka, „W domu Hitlera: historie od kuchni”, czy „W cieniu korony – rzecz o Witoldzie Wielkim”.

Spektaklom i widowiskom będą towarzyszyły liczne wystawy, gdzie będzie można obejrzeć prace malarskie adeptów Studia Plastycznego z litewskich Trok. W Galerii BWA swoje prace zaprezentuje Josef Nadj, urodzony w węgierskiej enklawie w Serbii, francuski tancerz, choreograf, artysta wizualny i fotograf.

W kinie Zorza będzie odbywać się cykl „Projekcje wolności”, prezentujący współczesne filmy poświęcone narodowej tożsamości i drodze do wolności poszczególnych krajów.

Zarówno w przestrzeni miasta, jak i w Klubie Festiwalowym „Browar Manufaktura Rzeszów” codziennie będzie można posłuchać muzyki. Jazz, folk, hip-hop, klasyka i standardy muzyki rozrywkowej zaświadczą o niezwykłej żywotności twórców i miejsc, w których powstały.

Bilety na festiwal w cenie 1, 5 i 10 zł można kupić w kasie teatru. “Trans/Misjom” patronuje Rzeszów News.

PROGRAM MIĘDZYNARODOWEGO FESTIWALU SZTUK „TRANS/MISJE”:

Sobota (25 sierpnia)

POLSKA /SŁOWACJA /CZECHY /WĘGRY /UKRAINA /LITWA

– 12:00   „Sztuka walcząca” /wystawa /Kasyno Urzędnicze, Wielka Jadalnia Muzeum-Zamku w Łańcucie

– 13:00   Historia i kultura jako źródła kształtowania tożsamości narodowej /panel dyskusyjny /Sala Balowa Muzeum-Zamku w Łańcucie

– 18:00   „Koniec, początek – soma” /spektakl /reż. i chor. Marta Bury /Teatr O.de.la /Sala Industrialna Galerii Rzeszów /70′

– 20:00   UROCZYSTA INAUGURACJA – „Cud niedokonany, czyli Wielki Odpust w Kalwarii Pacławskiej ’39” /oratorium /libretto: Szymon Bogacz, muzyka: Sławomir Kupczak, dyryg. Łukasz Wódecki, soliści: Naira Ayvazyan, Michał Sławecki, Chór Orkiestra Symfoniczna Filharmonii Podkarpackiej im. A. Malawskiego w Rzeszowie /prod. Teatr im. W. Siemaszkowej, Rzeszów /Sala Koncertowa Filharmonii Podkarpackiej /50′

Niedziela (26 sierpnia)

POLSKA

– 11:00 – Projekcje wolności: „Solidarność, Solidarność…” /film i dyskusja /reż. Andrzej Wajda, Małgorzata Szumowska i in. /prow. A. Zajdel /Sala Studyjna Kina Zorza /113′

– 16:30 – 16. Międzynarodowe Biennale Plakatu Teatralnego /wystawa /foyer Teatru im. W. Siemaszkowej
– 17:00 – „Lwów nie oddamy!” /spektakl i dyskusja /scen. i reż. Katarzyna Szyngiera /prow. IPN /Teatr im. W. Siemaszkowej, Rzeszów /Duża Scena Teatru im. W. Siemaszkowej /90′

– 20:30 – „Diabeł Łańcucki” /widowisko plenerowe /scen. i teksty piosenek Maciej Rembarz, reż. Lech Raczak /Teatr im. W. Siemaszkowej, Rzeszów /Bulwary Rzeszowskie, most na Wisłoku /60′

– 22:30 – Eskaubei & Tomek Nowak Quartet /koncert /prow. E. Lewicka /Klub Festiwalowy „Browar Manufaktura Rzeszów”

Poniedziałek (27 sierpień)

WĘGRY

– 11:00 – Josef Nadj /wystawa fotografii /BWA

– 17:00 – Koncert muzyki klasycznej /dyryg. Dániel Somogyi-Tóth /Teatr im. M. Csokonaiego, Debreczyn /scena na Rynku /50′

– 18:00- Hajdu /Pendely /folklor show /Debreczyn /scena na Rynku /50′

– 18:00 – „Drzwi”, M. Szabó /spektakl /reż. Éva Naszlady /Teatr im. M. Csokonaiego, Debreczyn /Duża Scena Teatru im. W. Siemaszkowej /175′

– 19:00 – „Acis i Galatea”, G.F. Haendel /opera /reż. Péter Gemza, dyryg. Dániel Somogyi-Tóth /Teatr im. M. Csokonaiego, Debreczyn /Sala Koncertowa Filharmonii Podkarpackiej /90′

– 20:00 – „Julia – dialog o miłości”, A. Visky /spektakl /reż. István K. Szabó /Teatr im. M. Csokonaiego, Debreczyn /Mała Scena Teatru im. W. Siemaszkowej /90′

– 22:00 – jam session /Klub Festiwalowy „Browar Manufaktura Rzeszów”

Wtorek (28 sierpnia)

CZECHY

– 10:00, 11:00 – „Arka Noego” /spektakl dla dzieci /reż. Vítězslav Marčík /Scena Lalek Bajka Teatru Cieszyńskiego, Czeski Cieszyn /dwa pokazy /scena na Rynku /45′

– 11:00 – Projekcje wolności: „Babi” /film /scen. i reż. Marek David /Sala Studyjna Kina Zorza /40′

– 15:00 – „Sztuka”, Y. Reza /spektakl /reż. Vojtěch Štěpánek /Scena Kameralna Arena, Ostrawa /Teatr Maska /90′

– 17:00 – „Édith Piaf sings” /recital /reż., dyryg., pianino Jakub Žídek, wyk. Hana Fialova i Tomáš Savka /Narodowy Teatr Morawsko-Śląski, Ostrawa /Scena Kameralna Filharmonii Podkarpackiej /60′

– 19:00 – „Audiencja”, V. Havel /spektakl /reż. Štěpán Pácl /Teatr P. Bezruča, Ostrawa /Mała Scena Teatru im. W. Siemaszkowej /55′

– 20:30 – „Niebezpieczna metoda”, C. Hampton /spektakl /reż. Vojtěch Štěpánek /Narodowy Teatr Morawsko-Śląski, Ostrawa /Duża Scena Teatru im. W. Siemaszkowej /95′

– 22:00 – Wieczór poetycki /performance /poeci z Ostrawa /muz. Martin Dytko /Szajna Galeria

Środa (29 sierpnia)

SŁOWACJA – Narodowe Święto Słowacji

– 10:00 – „Mistrzowie ducha” /wystawa /Słowackie Muzeum Techniki, Koszyce /hall Urzędu Marszałkowskiego

– 11:00 – Projekcje wolności: „Robinson & Crusoe” /film /reż. Jan Sabol /Sala Studyjna Kina Zorza /90′

– 15:00, 16:00 – „Poszukiwany bałwanek!” /spektakl dla dzieci /scen. i reż. Peter Palik /Teatr Lalkowy, Koszyce /dwa pokazy /Teatr Maska /55′

– 17:00 – Literackie five o’clock /spotkanie i dyskusja /prow. J.J. Fąfara /Dziedziniec Muzeum Okręgowego

– 18:30 – „Bohema Koszyc na łamach czasopisma »Kassai Szinházi Ujság«” /wystawa /Słowacka Biblioteka Narodowa /foyer Teatru im. W. Siemaszkowej

– 19:00 – „W domu Hitlera: historie od kuchni”, A. Goldflam /spektakl /reż. Hana Mikoláškova /Teatr Państwowy, Koszyce /Duża Scena Teatru im. W. Siemaszkowej /125′

– 22:00 – Peter Balogh Trio /koncert jazz-folk /Klub Festiwalowy „Browar Manufaktura Rzeszów”

Czwartek (30 sierpnia)

UKRAINA /LITWA

– 10:30 – „Momenty Stulecia” /wystawa /Studio Plastyczne, Troki /Szajna Galeria

– 11:00 – Projekcje wolności: „Sowia góra” /film i spotkanie z udziałem twórców /reż. Audrius Juzėnas /Sala Studyjna Kina Zorza /135′

– 18:00 – „Kateryna”, T. Szewczenko /spektakl /reż. Bohdan Rewkewycz /Narodowy Ukraiński Teatr Dramatyczny im. Marii Zańkowieckiej, Lwów /Duża Scena Teatru im. W. Siemaszkowej /100′

– 20:30 – „W cieniu korony – rzecz o Witoldzie Wielkim” /widowisko plenerowe /reż. Vytautas Mikalauskas /Teatr Królewski w Trokach /„scena na wodzie” przy Rzeszowskich Bulwarach /60′

– 22:00 – Elizabeth Olshey /koncert jazzowy /Troki /Klub Festiwalowy „Browar Manufaktura Rzeszów”

Piątek (31 sierpnia)

POLSKA /UKRAINA

– 10:45 – „Siły zbrojne Ukrainy. Wojownicy światła” /wystawa fotografii /deptak przy ul. 3 Maja

– 11:00 – Projekcje wolności: „Ślepy” reż. Bohdan Rewkewycz, i projekt „Bohaterowie Ukrainy” /film i performance /Sala Studyjna Kina Zorza /40′

– 18:00 – Orkiestra Teatralna /koncert /dyryg. Bohdan Moczurad /Narodowy Ukraiński Teatr Dramatyczny im. Marii Zańkowieckiej, Lwów /scena na Rynku /60′

– 20:30 – FINAŁ: „Kwiat paproci” /widowisko plenerowe /scen. Michał Szymaniak, reż. Martyna Łyko /Teatr im. W. Siemaszkowej, Rzeszów /scena przy Rzeszowskich Bulwarach /60′

– 22:00 – jam session /Klub Festiwalowy „Browar Manufaktura Rzeszów”

joanna.goscinska@rzeszow-news.pl 

Reklama