W Parku Sybiraków na os. gen. Andersa w Rzeszowa stanął pomnik „Zesłańców Sybiru”. Kosztował 289 tys. zł. Pomnik uroczyście zostanie odsłonięty w Dniu Sybiraka – 17 września.
Decyzję o budowie pomnika upamiętniającego los setek tysięcy osób wywiezionych na Syberię kilka lat temu podjął Związek Sybiraków Polskich w Rzeszowie. Kilka dni temu pomnik „Zesłańców Sybiru” stanął w Parku Sybiraków na rzeszowskim osiedlu Baranówka.
– Około 3-metrowy pomnik odlany jest z brązu. Koszt jego wykonania to 289 tys. złotych, z czego 30 tys. na dokumentacje przekazał rzeszowski oddział Związku Sybiraków Polskich – mówi Aleksandra Wąsowicz-Duch, dyrektor Miejskiego Zarządu Zieleni.
W 2011 roku ogłoszono konkurs na projekt pomnika „Zesłańców Sybiru”, który wygrał Jakub Ataman. Jego praca przedstawiała idącego pod wiatr człowieka, po kolana brnącego w śniegu. Zesłaniec zostawia za sobą ślady, na których znajdują się nazwy miejscowości, do których zsyłani byli Polacy m.in.: Kołyma, Omsk, Archangielsk, Swierdłowsk czy Irkuck.
– Pomnik wykonał znany krakowski rzeźbiarz Michał Batkiewicz, a my wraz z Sybirakami, oglądaliśmy go w pracowni artysty zaraz po odlaniu. Praca się nam bardzo podobała – dodaje Wąsowicz-Duch.
Obok pomnika, miasto wykonało alejki ułożone z kostki brukowej, a całość będzie odpowiednio oświetlona. Uroczyste odsłonięcie oraz poświęcenie pomnika „Zesłańców Sybiru” odbędzie się 17 września.
17 września, to rocznica agresji sowieckiej na Polskę w 1939 r. Sejm Rzeczpospolitej przez aklamację ustanowił ten dzień Dniem Sybiraka, oddając hołd wszystkim Polakom zesłanym na Syberię i w inne tereny Rosji oraz Związku Sowieckiego. Hołd oddano wszystkim Sybirakom – Polakom, których w wyniku zbrojnych działań, począwszy od XVII wieku, zmuszono do długoletniego pobytu na tej „nieludzkiej ziemi”.
Polacy zsyłani byli na Syberię już w XVII wieku, a pierwszą większą grupą zesłańców byli uczestnicy konfederacji barskiej (ok. 10 tys. osób). Na Syberię zsyłano też uczestników powstań narodowych: kościuszkowskiego, listopadowego (50 tys. osób), a w końcu styczniowego (40 tys. osób). Na przełomie XIX i XX stulecia na Syberię zsyłani byli działacze konspiracji niepodległościowej, w tym Józef Piłsudski.
Druga wojna światowa przyniosła kolejny tragiczny rozdział w historii polskich Sybiraków. Wkroczenie Sowietów 17 września 1939 roku na wschodnie ziemie II Rzeczypospolitej przyniosło aresztowania, wcielenia do Armii Czerwonej oraz masowe deportacje Polaków na Syberię i do Kazachstanu (1,5 mln zesłanych osób), które miały na celu eksterminację Polaków poprzez pracę w nieludzkich warunkach.
Obywatele polscy byli w barbarzyński sposób uprowadzani z domów, odzierani z godności, skazywani na katorgę, głodzeni, zmuszani do morderczego wysiłku i pozbawiani wszelkiej nadziei na powrót do kraju.
